Yul Brynner: Ikona kina, niezapomniany Brynner na ekranie

1

Yul Brynner, właściwie Julij Borisowicz Briner, urodził się 11 lipca 1920 roku we Władywostoku, w czasach Republiki Dalekiego Wschodu, i zmarł 10 października 1985 roku w Nowym Jorku. Był wszechstronnym aktorem teatralnym i filmowym, którego kariera obejmowała dekady i kontynenty, a na stałe wpisał się w historię kina i teatru. Znany przede wszystkim z ikonicznej roli króla Mongkuta w musicalu „Król i ja”, którą odegrał blisko 4625 razy na scenie, zdobył uznanie na całym świecie, czego dowodem jest Oscar dla najlepszego aktora i nagroda Tony. Brynner, posiadający złożoną tożsamość etniczną i zmieniający obywatelstwo w ciągu życia, był postacią o globalnym zasięgu, której dorobek artystyczny i filantropijny nadal inspiruje.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na lipiec 2024 roku, Yul Brynner miałby 104 lata.
• Żona/Mąż: Yul Brynner był dwukrotnie żonaty. Jego drugą żoną była Doris Kleiner.
• Dzieci: Miał dwie córki: Lark (adoptowaną) i Victorię.
• Zawód: Aktor teatralny i filmowy, reżyser.
• Główne osiągnięcie: Oscar dla najlepszego aktora za rolę w filmie „Król i ja”, a także ikoniczna kreacja króla Mongkuta, którą odegrał tysiące razy na scenie.

Pochodzenie i tożsamość Yula Brynnera

Korzenie i nazwisko

Yul Brynner, którego pierwotne imię brzmiało Julij Borisowicz Briner, przyszedł na świat 11 lipca 1920 roku we Władywostoku. Jego rodzina należała do zamożnych kręgów, posiadając znaczące dobra i kopalnie na Syberii. Aktor posiadał złożone dziedzictwo etniczne, z korzeniami szwajcarsko-niemieckimi, rosyjskimi i buriackimi (mongolskimi). Choć przez lata sam deklarował pochodzenie romskie, późniejsze badania historyczne nie potwierdziły tych twierdzeń.

Zmienność obywatelstwa

W ciągu swojego życia Yul Brynner posiadał trzy obywatelstwa. Od 1922 do 1943 roku był obywatelem Związku Radzieckiego. Po przybyciu do Stanów Zjednoczonych w 1940 roku, w 1943 roku uzyskał obywatelstwo amerykańskie. W 1965 roku zrzekł się go na rzecz obywatelstwa Szwajcarii, co podkreślało jego mobilność i złożony charakter jego tożsamości.

Rodzina i życie prywatne

Relacje z ojcem

Relacja Yula Brynnera z ojcem, Borisem Julijewiczem Brinerem, inżynierem górnictwa i wynalazcą, była skomplikowana. Ojciec opuścił rodzinę w 1924 roku, ale pomimo tego bolesnego doświadczenia, to właśnie on wraz z macochą sfinansował przyszłą edukację aktorską Yula u słynnego Michaela Czechowa.

Małżeństwa i dzieci

Yul Brynner był dwukrotnie żonaty. Jego drugą żoną, w latach 1960-1967, była chilijska modelka Doris Kleiner. Poznali się na planie „Siedmiu wspaniałych”, a ich związek zaowocował narodzinami córki Victorii w 1962 roku. Matką chrzestną dziewczynki została Audrey Hepburn. Aktor miał również córkę Lark, urodzoną w latach 1958/59 z Frankie Tilden, którą ostatecznie adoptował.

Dzieci Yula Brynnera

• Lark (ur. 1958/59) – adoptowana córka.
• Victoria (ur. 1962) – córka z Doris Kleiner.

Kariera filmowa i teatralna

Początki i telewizja

Po przybyciu do Stanów Zjednoczonych w 1940 roku, Yul Brynner, mimo początkowych trudności z językiem angielskim, szybko odnalazł się w świecie teatru. Pracował jako kierowca ciężarówki i pomocnik sceniczny w trupie Michaela Czechowa, a jednocześnie intensywnie uczył się aktorstwa. W latach 1948-1949 pełnił funkcję reżysera w studiach telewizyjnych CBS, zdobywając cenne doświadczenie medialne.

Przełomowa rola Króla

Kluczową rolą w karierze Yula Brynnera była postać króla Mongkuta w musicalu „Król i ja”. Aktor wcielał się w nią w teatrze aż 4625 razy, za co otrzymał nagrodę Tony. Jego kreacja w filmowej adaptacji z 1956 roku przyniosła mu Oscara dla najlepszego aktora, ugruntowując jego pozycję jako gwiazdy światowego formatu.

Rok 1956 – apogeum sukcesów

Rok 1956 okazał się dla Yula Brynnera niezwykle udany. Obok „Króla i ja”, zagrał wówczas Ramzesa II w epickim filmie Cecila B. DeMille’a „Dziesięcioro przykazań” oraz generała Bounine’a w „Anastazji”, występując u boku Ingrid Bergman. Te role potwierdziły jego status jako jednego z czołowych aktorów epoki.

Filmowa kreacja króla w „Annie i Królu” dodatkowo podkreśliła jego ikoniczny wizerunek. Choć nie jest to ta sama postać co w musicalu „The King and I”, jego interpretacja monarsza cieszyła się uznaniem widzów i krytyki.

Ikona westernu i science-fiction

Yul Brynner zasłynął jako ikona gatunków filmowych, w tym westernów i filmów science-fiction. W 1960 roku wcielił się w postać Chrisa Adamsa w kultowym westernie „Siedmiu wspaniałych”, jednej z jego najbardziej rozpoznawalnych ról. Następnie, w 1973 roku, zagrał bezwzględnego rewolwerowca-androida w przełomowym filmie science-fiction „Świat Dzikiego Zachodu” (Westworld), demonstrując swoją wszechstronność.

Rola Chrisa Adamsa w westernie „Siedmiu wspaniałych” na zawsze wpisała Yula Brynnera do panteonu gwiazd kina. Jego charyzmatyczna postać stała się wzorem dla wielu późniejszych bohaterów westernów.

W filmie „Westworld” z 1973 roku, Yul Brynner wcielił się w postać androida, co było dowodem jego zdolności do eksplorowania nowych wyzwań aktorskich w gatunku science-fiction.

Yul Brynner zagrał również w filmie „Romance of a Horsethief” z 1971 roku, który jest częścią jego bogatej filmografii.

„File of the Golden Goose” to kolejny film z udziałem Yula Brynnera, pokazujący jego wszechstronność jako aktora.

Ważną rolą w karierze aktora była ta w filmie „The Man Who Would Be King”, gdzie Yul Brynner pokazał swoje zdolności do wcielania się w złożone postacie.

Związek z musicalem „The King and I” jest nierozerwalny z nazwiskiem Yula Brynnera. Ponad 4625 razy grał króla Mongkuta na scenie, a jego kreacja w wersji filmowej przyniosła mu Oscara dla najlepszego aktora.

The film version of „The King and I” earned Yul Brynner the Academy Award for Best Actor.

The musical „The King and I” by Rodgers and Hammerstein provided Yul Brynner with his most defining role.

In „The Magnificent Seven”, Yul Brynner portrayed Chris Adams, a character that became synonymous with the actor.

Yul Brynner’s portrayal of Ramesses II in Cecil B. DeMille’s epic „The Ten Commandments” was another monumental achievement in his career.

The film „Westworld” featured Yul Brynner as an android, showcasing his ability to tackle science-fiction roles.

Nagrody i osiągnięcia

Uznanie w Hollywood

Yul Brynner cieszył się ogromnym uznaniem w Hollywood. W 1956 roku, w szczytowym momencie swojej kariery, odcisnął dłonie przed Grauman’s Chinese Theatre, a w 1960 roku otrzymał własną gwiazdę na Hollywood Walk of Fame. Te wyróżnienia świadczą o jego trwałym wkładzie w historię amerykańskiej kinematografii.

Kluczowe nagrody i wyróżnienia

• Nagroda Tony za rolę w „Królu i ja”.
• Oscar dla najlepszego aktora za adaptację filmową „Króla i ja” (1956).
• Ceremonia odciśnięcia dłoni przed Grauman’s Chinese Theatre (1956).
• Gwiazda na Hollywood Walk of Fame (1960).
• National Board of Review Award.

Działalność filantropijna i osobista

Wsparcie dla uchodźców

Yul Brynner aktywnie działał na rzecz uchodźców jako specjalny konsultant ONZ. Swoje zaangażowanie dokumentował również jako fotograf, starając się nagłośnić trudną sytuację osób dotkniętych kryzysami humanitarnymi.

Zaangażowanie na rzecz Romów

Ze względu na silne poczucie więzi z kulturą romską, Yul Brynner został mianowany honorowym przewodniczącym Międzynarodowej Unii Romów w 1977 roku. Piastował ten tytuł do śmierci, aktywnie działając na rzecz społeczności romskiej.

Kampania antynikotynowa

Po diagnozie raka płuc, Yul Brynner podjął ważną inicjatywę edukacyjną, występując w programie „Good Morning America” z apelem przeciwko paleniu papierosów. Po jego śmierci, nagranie z tego wywiadu zostało wykorzystane jako potężny spot społeczny, który do dziś przypomina o zgubnych skutkach nałogu tytoniowego.

Yul Brynner jako artysta muzyczny

Występy kabaretowe i dyskografia

Talent Yula Brynnera wykraczał poza aktorstwo. Już w wieku 14 lat debiutował w paryskim kabarecie, wykonując rosyjskie i romskie pieśni. W 1967 roku wydał album „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs”, nagrany z Alioszą Dimitrievitchem, prezentujący tradycyjny repertuar cygański.

Albumy muzyczne Yula Brynnera

• „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs” (1967) – nagrany z Alioszą Dimitrievitchem.

Ciekawostki z życia

Znaki rozpoznawcze i wizerunek

Charakterystycznym elementem wizerunku Yula Brynnera była jego ogolona na łyso głowa, którą przyjął w 1951 roku do roli w „Królu i ja”. Ten nietypowy wygląd szybko stał się jego znakiem towarowym, budując unikalny styl.

Umiejętności językowe

Yul Brynner był poliglotą, biegle władał rosyjskim, francuskim, japońskim i węgierskim. Angielskiego nauczył się po trzydziestce, co ułatwiało mu pracę w międzynarodowym przemyśle filmowym.

Znajomości w Paryżu

W młodości, dzięki protekcji Jeana Cocteau, Yul Brynner obracał się w kręgach paryskiej bohemy, nawiązując kontakty z Pablo Picasso, Salvadorem Dalím czy Josephine Baker.

Wojenna propaganda

Podczas II wojny światowej Yul Brynner pracował jako spiker radiowy dla US Office of War Information, nadając komunikaty do okupowanej Francji.

Zdrowie Yula Brynnera

Wypadek w cyrku i uzależnienie

W młodości, pracując jako akrobata trapezowy, Yul Brynner doznał urazu pleców, co doprowadziło do uzależnienia od opium. Z nałogu leczył się przez rok w klinice w Lozannie.

Walka z rakiem

We wrześniu 1983 roku u Yula Brynnera zdiagnozowano nieoperacyjnego raka płuc. Mimo wyniszczającej radioterapii, która uszkodziła jego gardło, aktor kontynuował występy w teatrze niemal do samego końca. Zmarł na raka płuc 10 października 1985 roku.

Zestawienie chronologiczne kariery

• 1935: Debiut w paryskim kabarecie „Hermitage”.
• 1940: Przyjazd do Stanów Zjednoczonych.
• 1948–1949: Praca jako reżyser w CBS.
• 1951: Ogolenie głowy do roli w „Królu i ja”.
• 1956: Premiery filmów „Król i ja”, „Dziesięcioro przykazań”, „Anastazja”. Zdobycie Oscara dla najlepszego aktora za rolę w „Królu i ja”.
• 1958/59: Narodziny córki Lark.
• 1960: Premiera filmu „Siedmiu wspaniałych”. Otrzymanie gwiazdy na Hollywood Walk of Fame.
• 1962: Narodziny córki Victorii.
• 1967: Wydanie albumu „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs”.
• 1971: Premiera filmu „Romance of a Horsethief”.
• 1973: Premiera filmu „Świat Dzikiego Zachodu” (Westworld).
• 1977: Mianowanie honorowym przewodniczącym Międzynarodowej Unii Romów.
• 1983: Diagnoza nieoperacyjnego raka płuc.
• 1985: Śmierć Yula Brynnera 10 października.

Filmografia Yula Brynnera (wybrane produkcje)

Yul Brynner pozostawił po sobie dziedzictwo wielkiego aktora i oddanego człowieka, którego życie, od sceny po działalność społeczną, było pełne pasji i zaangażowania. Jego historia przypomina o sile niezłomnego ducha i wpływie, jaki jedna osoba może mieć na świat, zarówno poprzez sztukę, jak i poprzez empatię.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Yul_Brynner