Sarah Bernhardt: Niezrównana francuska aktorka, Boska Sara. Biografia.

1

Sarah Bernhardt, urodzona 22 października 1844 roku w Paryżu jako Henriette-Rosine Bernard, to postać, która na zawsze zapisała się w historii światowego teatru. Na przełomie XIX i XX wieku zdobyła miano „królowej pozy i księżniczki gestu”, stając się jedną z najbardziej ikonicznych francuskich aktorek. Nawet po amputacji nogi w 1915 roku, w wieku 71 lat, wykazała się niezwykłą siłą ducha, kontynuując występy dla żołnierzy podczas I wojny światowej. Jej życie, pełne artystycznych triumfów i osobistych wyzwań, wciąż fascynuje i stanowi inspirację.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na dzień dzisiejszy Sarah Bernhardt miałaby 179 lat.
• Żona/Mąż: Miała męża, Ambroise’a Aristide’a Damalę (Jacques Damala), choć ich małżeństwo było burzliwe.
• Dzieci: Miała jednego syna, urodzonego w wyniku romansu.
• Zawód: Wybitna francuska aktorka teatralna.
• Główne osiągnięcie: Zrewolucjonizowanie francuskiego teatru, zdobycie międzynarodowej sławy, pionierka nowych mediów.

Sarah Bernhardt: Ikona Francuskiego Teatru i Życia

Sarah Bernhardt, której prawdziwe imię brzmiało Henriette-Rosine Bernard, przyszła na świat 22 października 1844 roku w Paryżu. Już od najmłodszych lat przejawiała silny charakter i skłonność do dramatyzmu, co potwierdził incydent w szkole, gdzie zorganizowała uroczysty chrześcijański pogrzeb dla swojej zdechłej jaszczurki, co zostało uznane przez zakonnice za świętokradztwo. Była francuską aktorką teatralną, której kariera obejmowała przełom XIX i XX wieku. Jej miejsce urodzenia, przy 5 rue de L’École-de-Médecine w Dzielnicy Łacińskiej, było początkiem drogi dla artystki, która miała stać się znana na całym świecie. Zmarła w marcu 1923 roku, pozostając jedną z najbardziej ikonicznych postaci w historii francuskiego teatru. Artystka spoczęła na prestiżowym cmentarzu Père Lachaise w Paryżu, który do dziś przyciąga fanów jej talentu. Jej nazwisko stało się synonimem wielkiego aktorstwa, a przydomki takie jak „królowa pozy i księżniczka gestu” czy „boska Sarah” świadczą o jej wyjątkowej pozycji w świecie teatru.

Rodzina i życie prywatne Sarah Bernhardt

Pochodzenie i matka

Matką Sarah Bernhardt była Judith Bernard, znana również jako Julie lub Youle. Judith była holenderską kurtyzaną żydowskiego pochodzenia. Ze względu na swój profesjonalny tryb życia i częste podróże, rzadko widywała córkę, oddając ją pod opiekę mamki. To skomplikowane pochodzenie i relacja z matką z pewnością wpłynęły na kształtowanie się jej osobowości i dążenie do niezależności.

Relacja z religią

Aktorka miała złożoną relację z religią. Choć w 1856 roku przyjęła pierwszą komunię i bywała żarliwie wierząca, potrafiła również deklarować ateizm. W rozmowie z Charlesem Gounodem przyznała się do takich poglądów, jednocześnie podkreślając dumę ze swoich żydowskich korzeni. Ta ambiwalencja odzwierciedlała jej niekonwencjonalny charakter i poszukiwanie własnej prawdy.

Małżeństwo i życie rodzinne

W 1882 roku Sarah Bernhardt wyszła za mąż za Ambroise’a Aristide’a Damalę, znanego jako Jacques Damala. Ich małżeństwo trwało formalnie do jego śmierci w 1889 roku, jednak było naznaczone licznymi trudnościami. Mimo formalnego związku, aktorka wdawała się w liczne romanse, które często miały miejsce po krótkotrwałym porzuceniu teatru na rzecz podróży do Hiszpanii i Belgii.

Potomstwo

Sarah Bernhardt miała jedno dziecko – syna, który przyszedł na świat w wyniku jednego z jej licznych romansów. Narodziny syna były konsekwencją jej burzliwego życia osobistego i wyraźnie odzwierciedlały dążenie do niezależności, nawet wbrew konwenansom epoki. Decyzja o urodzeniu dziecka poza małżeństwem była odważnym krokiem, który świadczył o jej sile charakteru.

Kariera zawodowa Sarah Bernhardt

Początki i debiut

Zadebiutowała na scenie Comédie-Française 31 sierpnia 1862 roku, wcielając się w tytułową rolę w „Iphigénie” Racine’a. Niestety, jej pierwszy występ uznano za porażkę. Przyczyną były silna trema i zbyt szybkie wypowiadanie kwestii, co nie pozwoliło jej w pełni zaprezentować swojego talentu publiczności. Był to trudny początek dla młodej artystki, która jednak nie poddała się.

Protektorzy i kształcenie

Jej kariera nabrała tempa dzięki protekcji księcia Morny, przyrodniego brata Napoleona III. Książę Charles de Morny sfinansował jej naukę w klasztornej szkole Grandchamp, a następnie pomógł jej dostać się do prestiżowego Konserwatorium Paryskiego. To wsparcie było kluczowe dla jej dalszego rozwoju artystycznego i otworzyło drzwi do świata profesjonalnego aktorstwa. Podczas egzaminów do Konserwatorium w 1860 roku, mimo braku przygotowania do recytacji z partnerem, Sarah Bernhardt zachwyciła jury emocjonalnym wykonaniem bajki La Fontaine’a „Dwa gołębie”. Ten występ otworzył jej drogę do profesjonalnego kształcenia, pokazując, że jej talent tkwi w głębokim zrozumieniu emocji i umiejętności ich przekazania.

Rozwój kariery i kluczowe role

Sarah Bernhardt zasłynęła z ról w wielkich dramatach. Do jej najbardziej znanych kreacji należą role w sztukach takich jak „Ruy Blas” Victora Hugo, „La Tosca” Victoriena Sardou czy „L’Aiglon” Edmonda Rostanda. Szczególnie cenione były jej odważne wcielenia w role męskie, w tym niezapomniana kreacja Hamleta. Jej wszechstronność sceniczna pozwoliła jej zdobyć uznanie zarówno w tragedii, jak i w komedii. Jej talent był tak wielki, że Victor Hugo, będący pod ogromnym wrażeniem jej sposobu mówienia, nazwał go „złotym głosem”. To określenie stało się jednym z najsłynniejszych opisów jej warsztatu aktorskiego, podkreślając melodyjność i wyrazistość jej głosu, który potrafił poruszyć najgłębsze emocje publiczności. Jej „la prononciation” była doskonała.

Pionierka nowych mediów

Sarah Bernhardt była również pionierką nowych mediów. Jako jedna z pierwszych wybitnych aktorek teatralnych zdecydowała się występować w filmach niemych. Dodatkowo, dokonywała nagrań dźwiękowych, co pozwoliło zachować jej głos dla przyszłych pokoleń. Te innowacyjne podejście do sztuki aktorskiej pokazało jej otwartość na nowe formy wyrazu i pragnienie dotarcia do szerszej publiczności.

Dziedzictwo i wpływ Sarah Bernhardt

Majatek i finanse

Już na początku swojej drogi zawodowej, uroda i talent Sarah Bernhardt przyciągały bogatych wielbicieli. Otrzymała propozycję małżeństwa od biznesmena oferującego jej 500 000 franków. Jednakże, odrzuciła tę ofertę, przedkładając wolność osobistą nad stabilizację finansową. Ta decyzja świadczy o jej niezależności i priorytetach. Sarah Bernhardt wykorzystywała swoją sławę do promowania innych artystów. Szczególnie ważna była jej współpraca z Alphonsem Muchą. Jego plakaty do jej przedstawień zyskały ogromną popularność i uczyniły go jednym z najbardziej rozchwytywanych twórców stylu Art Nouveau. Ta relacja pokazuje, jak Bernhardt potrafiła wspierać i inspirować innych artystów.

Filantropia i osobowość

Podczas wojny w latach 1870–1871 Sarah Bernhardt zaangażowała się w służbę patriotyczną. Zorganizowała w teatrze Odéon punkt pomocy i opieki, co pokazało jej głębokie oddanie krajowi w trudnych chwilach. Jej postawa świadczyła o tym, że była nie tylko wybitną artystką, ale także osobą zaangażowaną społecznie. Od dziecka przejawiała silny charakter i skłonność do dramatyzmu. Jej ekscentryczność była powszechnie znana. Potrafiła gwałtownie reagować na brak szacunku, jak w przypadku incydentu z odźwiernym, który nazwał ją „Małą Bernhardt”, co spotkało się z jej natychmiastową i ostrą reakcją. Jej wybuchowy temperament był częścią jej charyzmy i niepowtarzalnego wizerunku.

Zdrowie i ostatnie lata

W 1915 roku, mając już 71 lat, aktorka przeszła operację amputacji nogi. Mimo tego dramatycznego wydarzenia, które miało miejsce 111 lat temu, nie powstrzymało jej to przed dalszą aktywnością zawodową. Występowała dla żołnierzy podczas I wojny światowej, pokazując niezwykłą siłę ducha i poświęcenie. Jej determinacja w obliczu cierpienia była inspirująca. Krótko przed śmiercią w marcu 1923 roku, mimo wcześniejszych deklaracji o ateizmie, Sarah Bernhardt zdecydowała się przyjąć ostatnie namaszczenie. Było to dopełnieniem jej skomplikowanej drogi duchowej i świadectwem, że nawet w obliczu końca życia poszukiwała ukojenia i sensu.

Kontrowersje i skandale

Sarah Bernhardt nie stroniła od kontrowersji. Została zmuszona do odejścia z Comédie-Française po tym, jak spoliczkowała starszą aktorkę, Madame Nathalie. Powodem była obrona jej młodszej siostry Reginy, na której tren Nathalie celowo stanęła. Ten incydent ukazuje jej lojalność wobec bliskich i gotowość do obrony swoich racji. Wywołała również skandal dyplomatyczny w Pałacu Tuileries, recytując przed Napoleonem III wiersze Victora Hugo, który był wówczas zagorzałym krytykiem cesarza. To wydarzenie doprowadziło do demonstracyjnego wyjścia pary cesarskiej z sali, co było znaczącym politycznym i artystycznym gestem.

Ciekawostki z życia Sarah Bernhardt

Swoje pierwsze doświadczenie aktorskie zdobyła w wieku siedmiu lat w szkole z internatem w Auteuil. Grając Królową Wróżek w sztuce „Clothilde”, wykonała swoją pierwszą w karierze scenę śmierci. Był to zwiastun jej przyszłej kariery pełnej dramatycznych i zapadających w pamięć ról. Victor Hugo, będący pod ogromnym wrażeniem jej talentu, nazywał jej sposób mówienia „złotym głosem”. To określenie stało się jednym z najsłynniejszych opisów jej warsztatu aktorskiego, podkreślając jakość i piękno jej głosu, który potrafił poruszyć najgłębsze emocje publiczności. Jej „la prononciation” była doskonała. Podczas studiów w Konserwatorium jej nauczyciele byli podzieleni co do jej talentu. W kategorii tragedii sklasyfikowano ją dopiero na 14. miejscu, podczas gdy w komedii zajęła wysokie, drugie miejsce. Ta różnorodność ocen świadczy o złożoności jej talentu i tym, że nie mieścił się on w sztywnych ramach oceniania.

Kluczowe role i dokonania

• Tytułowa rola w „Iphigénie” Racine’a (debiut na scenie Comédie-Française).
• Role w wielkich dramatach, m.in.: „Ruy Blas” Victora Hugo, „La Tosca” Victoriena Sardou, „L’Aiglon” Edmonda Rostanda.
• Odważne wcielanie się w role męskie, w tym postać Hamleta.
• Pionierka nowych mediów: występy w filmach niemych i nagrania dźwiękowe.

Kluczowe wydarzenia w karierze

• 31 sierpnia 1862: Debiut na scenie Comédie-Française.
• 1860: Egzaminy do Konserwatorium Paryskiego, zachwycające wykonanie bajki La Fontaine’a „Dwa gołębie”.
• 1870–1871: Zaangażowanie w służbę patriotyczną podczas wojny, organizacja punktu pomocy w teatrze Odéon.
• 1915: Amputacja nogi, kontynuacja aktywności zawodowej i występy dla żołnierzy.

Ważne daty i fakty z życia

Warto wiedzieć: Sarah Bernhardt otrzymała propozycję małżeństwa od biznesmena oferującego jej 500 000 franków, którą odrzuciła, przedkładając wolność nad stabilizację finansową.

Warto wiedzieć: Jej wybuchowy temperament był powszechnie znany – potrafiła gwałtownie reagować na brak szacunku, jak w przypadku wspomnianego ataku parasolem na odźwiernego, który nazwał ją „Małą Bernhardt”.

Sarah Bernhardt udowodniła, że niezłomna wola i niezrównany talent mogą przezwyciężyć wszelkie przeszkody, pozostawiając po sobie legendę, która inspiruje do dziś.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Sarah_Bernhardt