John Davison Rockefeller Sr. (urodzony 8 lipca 1839 r.) był amerykańskim przedsiębiorcą i filantropem, który zrewolucjonizował przemysł naftowy, stając się pierwszym w historii Stanów Zjednoczonych miliarderem. Jako założyciel Standard Oil, zdominował rynek, a jego innowacyjne metody produkcji i dystrybucji ropy naftowej na zawsze zmieniły oblicze globalnej gospodarki. Na [maj 2024] Rockefeller miałby 184 lata. Był żonaty z Laurą Spelman, z którą miał pięcioro dzieci. Jego życie, naznaczone niezwykłą oszczędnością, żarliwą wiarą baptystyczną i ogromnymi darowiznami na cele społeczne, stanowi fascynujący przykład amerykańskiego snu i potęgi kapitalizmu, choć jego metody budziły również kontrowersje.
Zmarł 23 maja 1937 roku, dożywając wieku 97 lat, niemal spełniając swoje młodzieńcze ambicje zarobienia 100 000 dolarów i dożycia setki. Jego postać do dziś budzi podziw i dyskusje, symbolizując zarówno nieograniczone możliwości rozwoju w kapitalizmie, jak i etyczne dylematy związane z gromadzeniem ogromnego kapitału.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [maj 2024] miałby 184 lata (urodzony 8 lipca 1839 r.).
- Żona/Mąż: Laura Spelman
- Dzieci: Pięcioro
- Zawód: Przedsiębiorca, filantrop
- Główne osiągnięcie: Założyciel Standard Oil, pierwszy miliarder w historii USA
Podstawowe informacje o Johnie D. Rockefellerze
John Davison Rockefeller Sr. przyszedł na świat 8 lipca 1839 roku w Richford w stanie Nowy Jork. Był drugim z sześciorga dzieci w rodzinie, która w poszukiwaniu lepszych warunków wielokrotnie zmieniała miejsce zamieszkania, ostatecznie osiedlając się w Cleveland w stanie Ohio. Już od najmłodszych lat wykazywał się przedsiębiorczością i ambicją, co znalazło odzwierciedlenie w jego edukacji. Ukończył dziesięciotygodniowy kurs biznesowy w Folsom’s Commercial College, zdobywając solidne podstawy księgowości, które okazały się kluczowe dla jego późniejszej kariery finansowej.
Jego pierwsza praca zawodowa rozpoczęła się we wrześniu 1855 roku, gdy mając zaledwie 16 lat, podjął obowiązki asystenta księgowego w małej firmie handlowej Hewitt & Tuttle w Cleveland. Za trzymiesięczny staż otrzymywał skromne 16 dolarów miesięcznie. Już jako młody człowiek Rockefeller wyznaczył sobie dwa wielkie cele życiowe: zarobić 100 000 dolarów oraz dożyć 100 lat. Choć zmarł w wieku 97 lat, niemal spełnił oba te ambitne założenia, pozostawiając po sobie legendę jednego z najbogatszych ludzi w historii.
Rodzina i życie prywatne Johna D. Rockefellera
Życie osobiste Johna D. Rockefellera było silnie ukształtowane przez relacje rodzinne i wartości wyniesione z domu. Jego ojciec, William A. Rockefeller Sr., znany jako „Devil Bill”, był postacią barwną i kontrowersyjną, wędrownym sprzedawcą podającym się za „lekarza botanicznego”. Znacznie większy wpływ na młodego Johna miała jego matka, Eliza Davison. Pobożna baptystka, wpajała synowi zasady oszczędności i dyscypliny finansowej, ucząc go, że „rozmyślne marnotrawstwo prowadzi do nędznych potrzeb”. Te wartości pozostały z nim przez całe życie.
W 1864 roku Rockefeller poślubił Laurę Spelman, która stała się jego wierną partnerką i doradczynią przez wiele lat. Para doczekała się pięciorga dzieci, w tym syna Johna D. Rockefellera Jr., który kontynuował dziedzictwo ojca w biznesie i filantropii. Rockefeller był żarliwym chrześcijaninem (baptystą) i wierzył, że jego sukces finansowy pochodzi od Boga. Przez całe życie był aktywnym członkiem Erie Street Baptist Mission Church. Jego styl życia charakteryzował się całkowitą abstynencją od alkoholu i tytoniu, a jego osoba opisywana była jako powściągliwa, poważna, metodyczna i dyskretna.
Kariera zawodowa i Standard Oil
Droga do fortuny Johna D. Rockefellera rozpoczęła się wcześnie. W 1859 roku, mając zaledwie 20 lat, założył swoją pierwszą firmę handlową Clark, Gardner & Company. Aby sfinansować swój udział w przedsięwzięciu, pożyczył od ojca 1000 dolarów na 10 procent. Prawdziwy przełom w jego karierze nastąpił jednak w branży naftowej. W 1863 roku, wraz z partnerami, zbudował swoją pierwszą rafinerię ropy naftowej w Cleveland. Kluczowym momentem okazał się luty 1865 roku, kiedy to wykupił udziały braci Clark za 72 500 dolarów, co sam nazwał dniem, który zdeterminował jego dalszą karierę.
10 stycznia 1870 roku Rockefeller założył Standard Oil of Ohio, firmę, która miała zrewolucjonizować przemysł naftowy. Dzięki niezwykłej wydajności operacyjnej i agresywnej strategii ekspansji, Standard Oil szybko stała się najbardziej dochodowym rafinerem w Ohio. Do 1900 roku koncern kontrolował już około 90% krajowej produkcji ropy w USA. Rockefeller osiągnął tę dominację poprzez innowacje technologiczne, bezwzględne obniżanie kosztów produkcji, a także dzięki kontrowersyjnym umowom z liniami kolejowymi, które zapewniały mu tajne rabaty. Jego podejście do konkurencji było bezkompromisowe; jako zwolennik kapitalizmu opartego na darwinizmie społecznym, przypisuje mu się słynne stwierdzenie, że „konkurencja to grzech”, co doskonale odzwierciedlało jego dążenie do pełnej konsolidacji rynku.
Chronologia kariery Johna D. Rockefellera
- 1855: Rozpoczęcie pracy jako asystent księgowego w Hewitt & Tuttle, zarabiając 16 dolarów miesięcznie.
- 1859: Założenie firmy handlowej Clark, Gardner & Company, z kapitałem pożyczonym od ojca.
- 1863: Budowa pierwszej rafinerii ropy naftowej w Cleveland.
- 1865: Wykupienie udziałów braci Clark, co Rockefeller uznał za kluczowy moment w karierze.
- 1870: Założenie Standard Oil of Ohio, firmy, która miała zrewolucjonizować przemysł naftowy.
- 1900: Standard Oil kontroluje około 90% krajowej produkcji ropy w USA, dominując rynek.
- 1911: Przymusowy podział Standard Oil na 34 mniejsze spółki na mocy prawa antymonopolowego.
Majątek i finanse
John D. Rockefeller jest postacią, która na zawsze zapisała się w historii gospodarki jako pierwszy miliarder w Stanach Zjednoczonych. To miano zyskał po przymusowym podziale Standard Oil w 1911 roku. Skala jego bogactwa była oszałamiająca; Rockefeller jest uznawany za jednego z najbogatszych Amerykanów i osób w nowożytnej historii. W szczytowym momencie jego fortuna była warta blisko 2% całej gospodarki narodowej USA, co świadczy o jego niebywałym wpływie na kształtowanie się amerykańskiego kapitalizmu.
Warto wiedzieć: Rockefeller wyznaczył sobie dwa wielkie cele życiowe: zarobić 100 000 dolarów oraz dożyć 100 lat. Choć zmarł w wieku 97 lat, niemal udało mu się zrealizować oba te ambitne założenia.
Filantropia i dziedzictwo
Po przejściu na emeryturę w 1897 roku, John D. Rockefeller poświęcił ostatnie 40 lat swojego życia na systematyczną filantropię. Wraz z Andrew Carnegie stworzył podwaliny pod nowoczesne fundacje charytatywne, zmieniając sposób, w jaki bogactwo może służyć społeczeństwu. Jego działalność dobroczynna objęła szeroki zakres dziedzin. Był fundatorem prestiżowych instytucji edukacyjnych, takich jak University of Chicago oraz Rockefeller University. Dodatkowo, jego wsparcie finansowe umożliwiło powstanie Central Philippine University na Filipinach. Fundacje Rockefellera odegrały również kluczową rolę w rozwoju medycyny, przyczyniając się do niemal całkowitego wyeliminowania tęgoryjca w południowych Stanach Zjednoczonych oraz żółtej febry w USA.
Kontrowersje i skandale
Działalność biznesowa Johna D. Rockefellera, choć przyniosła mu ogromne bogactwo i wpłynęła na rozwój przemysłu, nie obyła się bez kontrowersji. Jego praktyki biznesowe stały się obiektem ostrej krytyki, zwłaszcza ze strony dziennikarki śledczej Idy Tarbell. Jej publikacje, ujawniające agresywne metody konkurencji i praktyki monopolowe, znacząco przyczyniły się do pogorszenia wizerunku magnata w oczach opinii publicznej. Kulminacją tych działań było orzeczenie Sądu Najwyższego USA w 1911 roku, który uznał Standard Oil za naruszający federalne przepisy antytrustowe i nakazał rozwiązanie koncernu. W wyniku tej decyzji firma została podzielona na 34 odrębne podmioty, co zakończyło epokę niepodzielnej dominacji Standard Oil.
Ciekawostki z życia Johna D. Rockefellera
John D. Rockefeller znany był z niezwykłej zaradności i dbałości o szczegóły, które przekładały się na jego sukces. W przeciwieństwie do wielu konkurentów, którzy traktowali produkty uboczne rafinacji ropy jako odpady i wylewali je do rzek, Rockefeller dostrzegł w nich potencjał. Sprzedawał je jako smary, wazelinę, parafinę i naftę, co stanowiło dodatkowe źródło dochodu i przykład jego innowacyjnego podejścia do biznesu. Jego skrupulatność w kwestii kosztów była legendarna. Samodzielna produkcja beczek z własnego drewna pozwoliła mu obniżyć koszt jednej sztuki z 2,50 dolara do zaledwie 0,96 dolara, co w skali ogromnej produkcji dawało znaczące oszczędności.
Warto również wspomnieć o jego postawie podczas wojny secesyjnej. Rockefeller nie walczył na froncie. Uniknął służby wojskowej, wpłacając pieniądze na sprawę Unii, argumentując, że jego obecność w biznesie jest niezbędna dla osób od niego zależnych i dla gospodarki kraju. Ta decyzja, choć zrozumiała z punktu widzenia biznesowego, budziła pewne kontrowersje społeczne.
John D. Rockefeller pokazał, że wytrwałość, innowacyjność i strategiczne myślenie mogą prowadzić do niezwykłych sukcesów, a nawet po osiągnięciu szczytu bogactwa, można odnaleźć sens w pomaganiu innym poprzez filantropię, która stała się jego głównym celem w późniejszych latach życia.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_D._Rockefeller
