Marlon Brando: Ikona aktorstwa, buntownik i geniusz kina

0

Marlon Brando Jr. (urodzony 3 kwietnia 1924, zmarł 1 lipca 2004) to postać, która na zawsze odcisnęła swoje piętno na historii światowego kina. Ten amerykański aktor, który w momencie śmierci miał 80 lat, był jednym z najbardziej wpływowych artystów XX wieku, rewolucjonizując sposób gry aktorskiej i wyznaczając nowe standardy dla przyszłych pokoleń. Choć jego ikoniczne role, takie jak Vito Corleone w „Ojcu chrzestnym”, mogły sugerować włoskie pochodzenie, Brando w rzeczywistości miał korzenie głównie niemieckie, holenderskie, angielskie i irlandzkie. Jego życie prywatne, naznaczone trzema małżeństwami i jedenaściorgiem dzieci, bywało równie burzliwe i skomplikowane jak jego kariera.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na lipiec 2004 roku miał 80 lat.
• Żona/Mąż: Trzykrotnie żonaty (Anna Kashfi, Movita Castaneda, Tarita Teriipaią).
• Dzieci: Jedenaścioro.
• Zawód: Aktor, reżyser.
• Główne osiągnięcie: Uznawany za jednego z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych aktorów wszech czasów, dwukrotny zdobywca Oscara.

Marlon Brando: Ikona Kina i Aktor Metodyczny

Dane podstawowe

Marlon Brando Jr. urodził się 3 kwietnia 1924 roku w Omaha w stanie Nebraska. Swoje życie zakończył 1 lipca 2004 roku w Los Angeles w Kalifornii, w wieku 80 lat. Okres ten pozwolił mu zdobyć status jednego z najbardziej wpływowych aktorów w historii kina. Jego dziedzictwo artystyczne jest niepodważalne, a sposób gry aktorskiej, który wprowadził do głównego nurtu, zrewolucjonizował Hollywood. Brando był uznawany za prekursora systemu Stanisławskiego i aktorstwa metodologicznego (Method Acting). Choć kojarzony był często z rolami o włoskim rodowodzie, jak Vito Corleone w niezapomnianym „Ojcu chrzestnym”, jego przodkowie pochodzili głównie z Niemiec, Holandii, Anglii i Irlandii.

Pochodzenie i tożsamość

Pomimo ról, które często sugerowały inne pochodzenie, Marlon Brando Jr. nie posiadał włoskich korzeni. Jego rodzina wywodziła się z Niemiec, Holandii, Anglii i Irlandii. W 1995 roku, podczas wywiadu udzielonego w Irlandii, Brando wyraził głębokie przywiązanie do swoich irlandzkich korzeni, podkreślając, że nigdzie nie czuł się tak bardzo w domu. Ta więź z kulturą przodków była ważnym elementem jego tożsamości, choć często pozostawała w cieniu jego ekranowych wcieleń.

Życie prywatne i rodzinne

Rodzina pochodzenia

Ojciec Marlona Brando, Marlon Brando Sr., był handlowcem. Jego matką była Dorothy Pennebaker, aktorka teatralna, której pasja do sceny mogła zaszczepić w młodym Marlonie zalążek zamiłowania do aktorstwa. W dzieciństwie Brando nawiązał silną więź z rodzinną gosposią. Jej odejście z powodu zamążpójścia wywołało u niego trwałe problemy z poczuciem porzucenia. Aktor miał dwie starsze siostry: Jocelyn, która również podążyła ścieżką kariery aktorskiej, oraz Frances.

Związki i małżeństwa

Życie uczuciowe Marlona Brando było niezwykle skomplikowane. Aktor był trzykrotnie żonaty. Jego żonami były Anna Kashfi, Movita Castaneda oraz Tarita Teriipaią, którą poznał na planie filmu „Bunt na Bounty”. Te związki, choć stanowiły ważny rozdział w jego życiu, często naznaczone były burzliwym charakterem aktora i jego poszukiwaniem spokoju, które znajdował m.in. na swojej prywatnej wyspie.

Dzieci i ich losy

Marlon Brando doczekał się łącznie jedenaściorga dzieci. Wśród nich najbardziej znani w mediach byli syn Christian oraz córka Cheyenne. Ich życie naznaczone było licznymi tragediami, co stanowiło bolesny aspekt późniejszych lat życia aktora. Trudności wychowawcze i problemy prawne dzieci często znajdowały się w centrum uwagi publicznej, przyćmiewając czasem jego dokonania artystyczne.

Przyjaźnie

Przez całe życie, od 1930 roku aż do śmierci w 1973 roku, Marlon Brando utrzymywał bliską przyjaźń z aktorem Wallym Coxem. Ich znajomość rozpoczęła się jeszcze w dzieciństwie i trwała przez dekady, stanowiąc stały punkt odniesienia w burzliwym życiu Brando. Przyjaźń ta była przykładem głębokiej więzi emocjonalnej, która przetrwała próbę czasu i sławy.

Kariera aktorska i reżyserska

Początki kariery i Broadway

Marlon Brando Jr. rozpoczął swoją karierę sceniczną na Broadwayu, debiutując w 1944 roku w sztuce „I Remember Mama”. Już wkrótce, w 1947 roku, potwierdził swój status wschodzącej gwiazdy rolą Stanleya Kowalskiego w spektaklu „Tramwaj zwany pożądaniem” autorstwa Tennessee Williamsa. Ta kreacja stała się przełomowa, ukazując jego niezwykły talent i charyzmę, co otworzyło mu drzwi do kariery filmowej. Jego debiut na Broadwayu w sztuce „I Remember Mama” był początkiem drogi do sławy, która miała zrewolucjonizować kino.

Debiut filmowy i lata 50. – symbol buntu

Debiutem filmowym Marlona Brando była rola sparaliżowanego weterana wojennego w obrazie „The Men” z 1950 roku. Do tej roli przygotowywał się niezwykle metodycznie, spędzając miesiąc w łóżku w szpitalu dla weteranów, aby w pełni zrozumieć swojego bohatera. Lata 50. przyniosły mu status ikony buntu dzięki roli Johnny’ego Strablera w filmie „The Wild One” z 1953 roku. Jego wizerunek na motocyklu stał się wówczas symbolem luki pokoleniowej i młodzieńczego nonkonformizmu, a fraza „Marlon Brando The Wild One” stała się synonimem tej postaci. Rola w filmie „The Men” była jego pierwszym krokiem na wielkim ekranie.

Powrót na szczyt: „Ojciec chrzestny”

Po okresie pewnego spadku popularności w latach 60., Marlon Brando powrócił na szczyt w 1972 roku, wcielając się w postać Vito Corleone w arcydziele Francisa Forda Coppoli, „Ojciec chrzestny” (The Godfather). Ta rola do dziś jest uważana za jedną z najwybitniejszych kreacji aktorskich w historii kina. Brando otrzymał za nią Oscara dla najlepszego aktora, a jego sposób odtwarzania postaci, w tym charakterystyczne wkładanie waty do ust, by nadać szczęce pożądany wygląd, stał się legendarny. Jego występ w filmie „The Godfather” na zawsze wpisał się w kanon kinematografii. Rola Corleone, jak i wcześniejsza kreacja w „Tramwaju zwanym pożądaniem”, ugruntowały jego status jako aktora najwyższej klasy.

Reżyserski debiut

W 1961 roku Marlon Brando spróbował swoich sił jako reżyser, tworząc western „One-Eyed Jacks”. W tym samym filmie objął również główną rolę, co pokazuje jego wszechstronność i chęć eksplorowania różnych aspektów produkcji filmowej. Choć produkcja była wyzwaniem, jego debiut reżyserski stanowił ważny etap w jego artystycznej drodze.

Późniejsze role i ostatnie występy

Ostatnimi znaczącymi występami filmowymi Marlona Brando były role w „Wyspie doktora Moreau” (The Island of Dr. Moreau) z 1996 roku oraz w filmie „Rozgrywka” (The Score) z 2001 roku, gdzie wystąpił u boku Roberta De Niro. Jego pojawienie się w „Czasie apokalipsy” (Apocalypse Now, 1979) również przeszło do historii kina, choć z powodu dużej nadwagi i nieprzygotowania, reżyser Francis Ford Coppola musiał filmować go głównie w cieniu. Brando był również jednym z pierwszych aktorów, którzy otrzymali gażę w wysokości 1 miliona dolarów za rolę, co świadczy o jego ogromnej wartości rynkowej i artystycznej. Jego ostatnie występy filmowe, choć mniej znaczące, zamykały bogaty rozdział w historii kina.

Nagrody, osiągnięcia i uznanie

Nagrody Akademii (Oscary)

Marlon Brando zdobył dwa Oscary dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. Pierwszą statuetkę otrzymał za rolę dokera w filmie „Na nabrzeżach” (On the Waterfront) z 1954 roku, który wyreżyserował Elia Kazan. Drugiego Oscara zdobył za niezapomnianą kreację Vito Corleone w „Ojcu chrzestnym” (The Godfather) z 1972 roku. Te nagrody potwierdziły jego status jako jednego z najwybitniejszych aktorów swojego pokolenia. Brando otrzymał Oscara dla najlepszego aktora za wybitne kreacje.

Inne prestiżowe nagrody

Talent Marlona Brando został doceniony licznymi innymi prestiżowymi nagrodami. Oprócz Oscarów, aktor otrzymał dwie nagrody Złotego Globu, trzy nagrody BAFTA oraz nagrodę dla najlepszego aktora na Festiwalu Filmowym w Cannes. W 1979 roku jego wybitny występ w miniserialu „Roots: The Next Generations” przyniósł mu nagrodę Emmy dla najlepszego aktora drugoplanowego, co świadczy o jego wszechstronności i uznaniu w różnych formach audiowizualnych.

Nominacje do Nagrody Akademii

Na przestrzeni swojej kariery Marlon Brando był ośmiokrotnie nominowany do Nagrody Akademii. Oprócz wspomnianych dwóch nagród, nominacje te obejmowały jego role w takich filmach jak „Viva Zapata!” (1952), „Juliusz Cezar” (1953), „Sayonara” (1957), „Ostatnie tango w Paryżu” (Last Tango in Paris, 1972) oraz „Sucha biała pora” (A Dry White Season, 1989). Te liczne nominacje podkreślają jego stałą obecność w czołówce najlepszych aktorów przez wiele dekad. Nominację do Oscara dla najlepszego aktora otrzymał za wiele swoich ról.

Kontrowersje i wyzwania

Skandal na gali Oscarowej

W 1973 roku Marlon Brando wywołał jeden z największych skandali w historii Oscarów. Odmówił przyjęcia statuetki za rolę w „Ojcu chrzestnym”, wysyłając na scenę w swoim imieniu Sacheen Littlefeather. Był to świadomy protest mający na celu zwrócenie uwagi na złe traktowanie rdzennych Amerykanów przez Hollywood. Ten gest do dziś jest wspominany jako wyraz jego zaangażowania społecznego i odwagi w wyrażaniu sprzeciwu.

Kontrowersje związane z „Ostatnim tangiem w Paryżu”

Praca nad filmem „Ostatnie tango w Paryżu” (Last Tango in Paris, 1972) przyniosła Brando nie tylko nominację do Oscara, ale także liczne kontrowersje. Jego relacje z reżyserem Bernardo Bertoluccim i aktorką Marią Schneider były napięte, a sam film wzbudził ogromne poruszenie ze względu na śmiałe sceny erotyczne. Mimo artystycznych walorów, produkcja ta pozostaje symbolem dyskusji na temat granic sztuki i etyki w kinie. Film „Tango” wywołał falę dyskusji.

Trudności na planie filmowym

Marlon Brando był znany z trudnego charakteru na planie filmowym. Często odmawiał uczenia się kwestii na pamięć, żądając, aby tekst był zapisany na tablicach (cue cards) umieszczonych poza zasięgiem wzroku kamery. Takie zachowania, choć świadczyły o jego specyficznym podejściu do pracy, nierzadko doprowadzały do napięć z reżyserami i współpracownikami, jak w przypadku filmu „Czas apokalipsy”, gdzie jego nieprzygotowanie wymagało od Coppoli stosowania niestandardowych metod filmowania.

Problemy osobiste i prawne w późniejszych latach

Ostatnie dwie dekady życia Marlona Brando były naznaczone problemami prawnymi jego dzieci, co stanowiło dla niego ogromne obciążenie. Publiczne zmagania z zaburzeniami nastroju i nadwagą również wpływały na jego wizerunek i aktywność zawodową. Te trudności osobiste stanowiły trudny rozdział w życiu aktora, kontrastując z jego wcześniejszymi sukcesami na ekranie.

Zdrowie i początki kariery

Przerwana kariera wojskowa

Kariera wojskowa Marlona Brando została przekreślona już na samym starcie. Podczas badań fizycznych do armii wykryto u niego kontuzję kolana, tzw. „trick knee”. Uraz ten nabawił się podczas gry w futbol w akademii wojskowej, co uniemożliwiło mu dalszą służbę i skierowało go na ścieżkę aktorską.

Problemy zdrowotne w późniejszych latach

W późniejszych latach życia Marlon Brando zmagał się z dużą nadwagą oraz różnymi problemami zdrowotnymi, które znacząco ograniczały jego aktywność zawodową. Te dolegliwości, w połączeniu z wcześniejszymi kontuzjami, stanowiły wyzwanie dla aktora, wpływając na jego codzienne funkcjonowanie i możliwość pracy na planie filmowym.

Ciekawostki i anegdoty

Edukacja i wydalenia

Jako uczeń Libertyville High School, Marlon Brando wykazywał talent w sporcie i dramacie, jednak jego wyniki w innych przedmiotach pozostawiały wiele do życzenia. Oblewanie wszystkich innych lekcji doprowadziło do jego wydalenia ze szkoły w 1941 roku. Podobne problemy dyscyplinarne napotkał podczas nauki w Shattuck Military Academy, gdzie został ukarany za niesubordynację wobec oficera. Po próbie potajemnego wymknięcia się do miasta, władze uczelni wojskowej zdecydowały o jego usunięciu.

Podejście do aktorstwa metodologicznego

Podczas lekcji u Stelli Adler, gdy klasa miała za zadanie udawać kurczaki, na które zaraz spadnie bomba atomowa, Brando jako jedyny siedział spokojnie. Twierdził wówczas, że jako kurczak nie ma pojęcia, czym jest bomba. Ta anegdota ilustruje jego unikalne podejście do aktorstwa, które często opierało się na głębokim zrozumieniu psychologii postaci, a nie na mechanicznym odtwarzaniu poleceń. Choć powszechnie uważano go za ucznia Lee Strasberga, Brando publicznie nim gardził, nazywając go ambitnym i samolubnym człowiekiem. Za swoją prawdziwą mentorkę uważał wyłącznie Stellę Adler.

Praca fizyczna przed karierą

Przed rozpoczęciem kariery aktorskiej w Nowym Jorku, Marlon Brando podejmował pracę fizyczną, między innymi jako kopacz rowów. Była to praca załatwiona mu przez ojca po tym, jak syn rzucił szkołę, co pokazuje, że jego droga do sławy nie była usłana wyłącznie różami.

Relacje z mentorami

Marlon Brando publicznie wyrażał swoje negatywne zdanie na temat Lee Strasberga, uważając go za człowieka, który przypisywał sobie cudze zasługi. Brando konsekwentnie podkreślał, że jego jedyną prawdziwą mentorką była Stella Adler, która wpłynęła na jego rozwój artystyczny i filozofię aktorstwa.

Charakterystyczne elementy ról

Marlon Brando był znany z charakterystycznych sposobów wcielania się w postacie. Na potrzeby roli w „Ojcu chrzestnym” potrafił włożyć watę do ust, aby nadać swojej postaci wygląd szczęki. Jego rola w „Czasie apokalipsy” jest legendarna nie tylko z powodu jego obecności na planie z dużą nadwagą i nieprzygotowania, co zmusiło reżysera do filmowania go w cieniu, ale także z powodu jego innowacyjnego podejścia do tworzenia postaci. Brando otrzymał za rolę w „Ojcu chrzestnym” Oscara dla najlepszego aktora.

Wsparcie dla ruchów społecznych

Przez lata Marlon Brando aktywnie wspierał ruchy na rzecz praw obywatelskich, w tym działalność Czarnych Panter. Jego zaangażowanie społeczne było ważnym elementem jego życia, odzwierciedlającym jego przekonania i chęć wpływania na otaczający świat.

Prywatna wyspa

Mimo ogromnej sławy, Marlon Brando często wyrażał pogardę dla zawodu aktora, nazywając go zajęciem dla ludzi niedojrzałych. W poszukiwaniu prywatności i spokoju, aktor kupił własną wyspę na Pacyfiku – atol Tetiaroa w Polinezji Francuskiej. To miejsce stało się jego azylem, z dala od zgiełku Hollywood i zainteresowania mediów.

Najważniejsze dzieła i nagrody

Wybrane filmy

• „Tramwaj zwany pożądaniem” (A Streetcar Named Desire, 1951)
• „Viva Zapata!” (1952)
• „Juliusz Cezar” (1953)
• „The Wild One” (1953)
• „Na nabrzeżach” (On the Waterfront, 1954)
• „Sayonara” (1957)
• „Bunt na Bounty” (Mutiny on the Bounty, 1962)
• „Ojciec chrzestny” (The Godfather, 1972)
• „Ostatnie tango w Paryżu” (Last Tango in Paris, 1972)
• „Czas apokalipsy” (Apocalypse Now, 1979)
• „Wyspa doktora Moreau” (The Island of Dr. Moreau, 1996)
• „Rozgrywka” (The Score, 2001)

Nagrody i wyróżnienia

Warto wiedzieć: Marlon Brando był ośmiokrotnie nominowany do Nagrody Akademii, co świadczy o jego trwałej obecności w czołówce najlepszych aktorów przez wiele lat.

Marlon Brando pozostawił po sobie dziedzictwo głębokiej autentyczności w aktorstwie, pokazując, że nawet w obliczu osobistych zmagań można tworzyć niezapomniane kreacje, które na zawsze zapisują się w historii kina. Jego wpływ na sztukę aktorską jest nie do przecenienia, a jego role wciąż inspirują i poruszają kolejne pokolenia widzów.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marlon_Brando