John Watts Young, urodzony 24 września 1930 roku w San Francisco, a zmarły 5 stycznia 2018 roku w Houston, był amerykańskim astronautą i inżynierem, który na stałe zapisał się w annałach historii eksploracji kosmosu. W wieku 87 lat pozostawił po sobie dziedzictwo pioniera, będąc dziewiątym człowiekiem, który postawił stopę na Księżycu podczas misji Apollo 16 w 1972 roku. Jego niezwykła kariera w NASA, trwająca ponad cztery dekady, przyniosła mu unikalne osiągnięcie bycia jedynym astronautą, który pilotował i dowodził czterema różnymi klasami statków kosmicznych: Gemini, modułem dowodzenia Apollo, modułem księżycowym Apollo oraz promem kosmicznym. John Young miał żonę Barbarę i dwójkę dzieci, które po jego śmierci kontynuowały jego dziedzictwo.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 5 stycznia 2018 roku miał 87 lat.
- Żona/Mąż: Barbara Young.
- Dzieci: Dwoje.
- Zawód: Astronauta, inżynier, pilot testowy, oficer Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych.
- Główne osiągnięcie: Dziewiąty człowiek na Księżycu; jedyny astronauta, który pilotował i dowodził czterema różnymi klasami statków kosmicznych.
John Young: Ikona NASA i Człowiek Księżyca
Podstawowe informacje biograficzne
Dane osobowe i początki
John Watts Young urodził się 24 września 1930 roku w San Francisco. Jego życie zakończyło się 5 stycznia 2018 roku w Houston w wieku 87 lat. Po śmierci został pochowany z honorami na Narodowym Cmentarzu w Arlington, co podkreśla jego status jako bohatera narodowego i symbolu amerykańskiego programu kosmicznego. Young zapisał się w historii jako dziewiąty człowiek, który postawił stopę na Księżycu, pełniąc funkcję dowódcy misji Apollo 16 w 1972 roku. Jest również jedynym astronautą w historii NASA, który pilotował i dowodził czterema różnymi klasami statków kosmicznych: Gemini, modułem dowodzenia Apollo, modułem księżycowym Apollo oraz promem kosmicznym (Space Shuttle).
Życie prywatne i rodzinne
Dzieciństwo i wpływ trudności
Dzieciństwo Johna Younga było naznaczone trudnościami Wielkiego Kryzysu, przez który jego rodzina musiała kilkukrotnie zmieniać miejsce zamieszkania. Okres ten, charakteryzujący się ogólnokrajowym kryzysem ekonomicznym, niewątpliwie wpłynął na kształtowanie jego charakteru i determinacji. W wieku zaledwie pięciu lat przeżył rodzinną tragedię, gdy u jego matki zdiagnozowano schizofrenię. Choroba ta spowodowała, że została ona na stałe umieszczona w szpitalu stanowym, co stanowiło ogromne obciążenie emocjonalne dla młodego Johna i jego rodziny. Podczas II wojny światowej, po ataku na Pearl Harbor, jego ojciec wstąpił do marynarki, pozostawiając Johna i jego brata pod opieką gospodyni domowej. Te wczesne doświadczenia z pewnością ukształtowały jego odporność i samodzielność.
Edukacja i wczesne lata
W czasach studenckich John Young uczęszczał do Georgia Institute of Technology, gdzie zdobywał wiedzę i rozwijał swoje umiejętności. Jako student należał do elitarnego ANAK Society, co świadczy o jego zaangażowaniu w życie akademickie i osiągnięciach wykraczających poza samą naukę. Jego wykształcenie stanowiło solidną podstawę dla przyszłej kariery w lotnictwie i kosmonautyce. Wstąpił do Korpusu Treningowego Oficerów Rezerwy (ROTC) i po ukończeniu studiów został powołany do służby w United States Navy.
Kariera w NASA: Podbój Kosmosu
Wybór do programu NASA i pierwsze kroki
John Young został wybrany do NASA w 1962 roku, w ramach drugiej grupy astronautów, znanej jako „Nowa Dziewiątka” (NASA Astronaut Group 2). Rozpoczęcie jego kariery w agencji kosmicznej było przełomowym momentem, który otworzył mu drogę do realizacji marzeń o podboju kosmosu. Już od początku jego obecność w zespole astronautów była zapowiedzią przyszłych, znaczących osiągnięć.
Misje Gemini: Pionierskie manewry i rekordy
W marcu 1965 roku John Young wziął udział w misji Gemini 3. Podczas tego historycznego lotu, wraz z Gusem Grissomem, przeprowadził pierwsze testy manewrowania statkiem kosmicznym na orbicie. To był jego debiut w kosmosie. Następnie, podczas misji Gemini 10 w 1966 roku, jako dowódca, John Young ustanowił ówczesny rekord wysokości lotu załogowego, osiągając 763 kilometry. Ten lot dowiódł jego umiejętności dowódczych i technicznych w ekstremalnych warunkach kosmosu.
Program Apollo: Na Księżyc i wokół niego
Misja Apollo 10: Samotny lot wokół Księżyca
W 1969 roku, podczas misji Apollo 10, John Young stał się pierwszym człowiekiem, który samotnie orbitował wokół Księżyca. Choć nie wykonał lądowania, misja ta była kluczowym etapem przygotowawczym do pierwszego załogowego lądowania na Srebrnym Globie, pozwalając na przetestowanie modułu dowodzenia i księżycowego w warunkach zbliżonych do rzeczywistego lądowania. Jego samotny lot wokół Księżyca był świadectwem jego odwagi i profesjonalizmu.
Misja Apollo 16: Dziewiąty człowiek na Księżycu
Krajobraz księżycowy z widoczną Ziemią w oddali, z subtelnymi śladami eksploracji kosmicznej, podkreślający majestat i bezkres przestrzeni.
Kulminacją jego kariery w programie Apollo było dowodzenie misją Apollo 16 w kwietniu 1972 roku. John Young spędził trzy dni na powierzchni Księżyca w rejonie Wyżyny Kartezjusza. Podczas pobytu na Księżycu zebrał imponującą ilość 95 kg próbek skał, które dostarczyły naukowcom cennych informacji o geologii Srebrnego Globu. Ponadto, przejechał ponad 26 kilometrów pojazdem LRV (Lunar Roving Vehicle), demonstrując mobilność i możliwości badawcze na obcym terenie. John Young był dziewiątym człowiekiem, który postawił stopę na Księżycu.
Era promów kosmicznych: Historyczny pierwszy lot
John Young nie zakończył swojej kariery po programie Apollo. W 1981 roku dowodził historycznym, pierwszym lotem wahadłowca kosmicznego Columbia (STS-1). Lot ten, uznawany za niezwykle ryzykowny ze względu na nową konstrukcję i procedury, stanowił przełom w erze kosmicznych podróży, otwierając drogę do częstszych i bardziej wszechstronnych misji. Young był jednym z zaledwie dwóch ludzi, którzy brali udział zarówno w programie Apollo, jak i w lotach promów kosmicznych.
Kluczowe role i przywództwo w NASA
Oprócz swoich imponujących lotów kosmicznych, John Young pełnił również kluczową funkcję szefa Biura Astronautów (Chief of the Astronaut Office) w latach 1974–1987. Na tym stanowisku kierował pracą innych astronautów, przyczyniając się do planowania i realizacji kolejnych misji. Jego długoletnia kariera, która oficjalnie zakończyła się 31 grudnia 2004 roku, trwała ponad cztery dekady, czyniąc go jednym z najdłużej służących astronautów w historii NASA.
Lista misji kosmicznych Johna Younga
- Gemini 3 (marzec 1965)
- Gemini 10 (1966)
- Apollo 10 (1969)
- Apollo 16 (kwiecień 1972)
- STS-1 (1981)
Kontrowersje i incydenty
Incydent z kanapką na pokładzie Gemini 3
Podczas misji Gemini 3, John Young wywołał niewielki skandal polityczny, przemycając na pokład kanapkę z peklowaną wołowiną (corned beef sandwich). Choć dla niego było to jedynie żartobliwe złamanie rutyny, incydent z kanapką doprowadził do przesłuchań przed komisją Kongresu USA w sprawie złamania procedur bezpieczeństwa żywności. Pokazuje to, jak rygorystyczne były zasady panujące w NASA w tamtym okresie.
Inne niebezpieczne momenty w misjach
Misje kosmiczne nie były pozbawione wyzwań i niebezpieczeństw. Podczas lądowania misji Gemini 3, gwałtowne szarpnięcie kapsuły rzuciło astronautów na przednią szybę, uszkadzając wizjery w ich hełmach. Dodatkowo, w trakcie misji Gemini 10, John Young i Michael Collins doznali silnego podrażnienia oczu przez związek przeciwmgielny stosowany w hełmach. Te incydenty podkreślają ryzyko związane z eksploracją kosmosu i determinację astronautów do pokonywania przeszkód.
Nagrody i osiągnięcia
John Young otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia za swoją służbę i osiągnięcia. Wśród nich można wymienić:
- Kongresowy Kosmiczny Medal Honoru.
- Nagrodę NASA za Wybitne Przywództwo.
- Wiele odznaczeń wojskowych za służbę w United States Navy.
Łącznie spędził w przestrzeni kosmicznej 34 dni, 19 godzin i 39 minut, wykonując 3 spacery kosmiczne o łącznym czasie ponad 20 godzin.
Ciekawostki z życia i kariery
Wyjątkowość kariery astronauty
John Young posiada unikalne osiągnięcie bycia jednym z zaledwie dwóch ludzi, którzy brali udział zarówno w programie Apollo, jak i w lotach promów kosmicznych. Jego kariera obejmowała także służbę w marynarce wojennej, gdzie podczas wojny w Korei służył na niszczycielu USS Laws jako oficer artylerii. Jako pilot testowy w Naval Air Test Center współpracował z Jamesem Lovellem, testując systemy uzbrojenia myśliwców F-4 Phantom II. Podczas studiów brał udział w rejsach szkoleniowych na pancerniku USS Missouri razem z Thomasem Staffordem, co pokazuje jego wczesne zaangażowanie w życie morskie i wojskowe.
John Young jest jedynym astronautą w historii NASA, który pilotował i dowodził czterema różnymi klasami statków kosmicznych.
Długość kariery i przejście na emeryturę
Oficjalnie John Young przeszedł na emeryturę z NASA 31 grudnia 2004 roku, kończąc najdłuższą w tamtym czasie karierę astronauty, trwającą ponad cztery dekady. Jego pożegnanie z agencją kosmiczną było symbolicznym zamknięciem epoki, w której sam był jednym z jej głównych architektów. Przeszedł na emeryturę z marynarki wojennej we wrześniu 1976 roku w stopniu komandora (captain), co świadczy o jego długiej i owocnej służbie wojskowej.
John Watts Young był postacią, której odwaga, determinacja i wszechstronność wywarły niezatarty wpływ na historię eksploracji kosmosu. Jako jeden z nielicznych astronautów, którzy doświadczyli zarówno podróży na Księżyc, jak i lotów promem kosmicznym, jego kariera stanowi inspirujący przykład ludzkiego dążenia do odkrywania nieznanego i przekraczania granic możliwości.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy John Young spacerował po księżycu?
Tak, John Young spacerował po Księżycu. Był dowódcą misji Apollo 16 w 1972 roku, podczas której wraz z Charlesem Duke’em przemierzał powierzchnię Srebrnego Globu.
Na cześć kogo nazwano John Young Parkway?
John Young Parkway nazwano na cześć astronauta Johna Younga. Droga ta znajduje się w Orlando na Florydzie, w pobliżu centrum kosmicznego Kennedy’ego.
Ile razy John Young był w kosmosie?
John Young był w kosmosie aż sześć razy. Brał udział w pięciu misjach NASA: Gemini 3, Gemini 10, Apollo 10, Apollo 16 i jako dowódca pierwszego lotu wahadłowca kosmicznego Columbia, STS-1.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Young_(astronaut)
