John Davison Rockefeller Jr. (1874–1960) był amerykańskim filantropem i biznesmenem, który na trwałe zapisał się w historii jako jeden z największych darczyńców XX wieku. Jako jedyny syn potentata naftowego Johna D. Rockefellera Sr., odziedziczył nie tylko fortunę, ale i poczucie odpowiedzialności za jej wykorzystanie dla dobra społeczeństwa. Jego działalność filantropijna obejmowała kluczowe projekty, takie jak finansowanie budowy siedziby ONZ, tworzenie parków narodowych oraz rewitalizację historycznego Williamsburg. Mając 86 lat, zmarł w Tucson w Arizonie, pozostawiając po sobie dziedzictwo, które nadal inspiruje filantropów na całym świecie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na maj 1960 roku miał 86 lat.
- Żona/Mąż: Abigail Greene „Abby” Aldrich (pierwsza żona), Martha Baird (druga żona).
- Dzieci: Abby, John III, Nelson, Laurance, Winthrop, David.
- Zawód: Filantrop, biznesmen.
- Główne osiągnięcie: Ogromny wkład filantropijny, w tym finansowanie budowy siedziby ONZ i tworzenie parków narodowych.
Kim był John D. Rockefeller Jr.?
Podstawowe informacje biograficzne
John Davison Rockefeller Jr. urodził się 29 stycznia 1874 roku w Cleveland w stanie Ohio. Był piątym dzieckiem i jedynym synem Johna D. Rockefellera Sr., współzałożyciela potęgi naftowej Standard Oil, oraz Laury Celestii „Cettie” Spelman, nauczycielki. Jego narodziny stanowiły ważny moment dla rodziny, która budowała fundamenty swojej fortuny.
Wykształcenie i wczesne lata
Okres studiów na Brown University, który ukończył w 1897 roku z tytułem Bachelor of Arts (licencjat), był dla młodego Rockefellera czasem intensywnego rozwoju. Zyskał tam pseudonim „Johnny Rock”, a jego zaangażowanie w życie uczelni obejmowało członkostwo w klubach Glee i Mandolin, a także funkcję przewodniczącego trzeciego roku. W trakcie studiów pogłębiał swoją wiedzę z zakresu nauk społecznych, zaliczając blisko tuzin kursów, w tym zajęcia dotyczące „Kapitału” Karola Marksa, co świadczy o jego szerokich zainteresowaniach intelektualnych.
Rodzina i życie prywatne Johna D. Rockefellera Jr.
Rodzice i rodzeństwo
John D. Rockefeller Jr. był jedynym synem Johna D. Rockefellera Sr. i Laury Celestii „Cettie” Spelman. Jego ojciec, wraz ze swoim wujem, stworzył potęgę Standard Oil, która stała się podstawą ogromnej fortuny rodzinnej. Matka, Laura Celestia, była nauczycielką, co zapewne wpłynęło na kształtowanie się wartości edukacyjnych w rodzinie.
Pierwsze małżeństwo i dzieci
9 października 1901 roku Rockefeller Jr. poślubił Abigail Greene „Abby” Aldrich, znaną filantropkę i socjalistkę. Ich związek został okrzyknięty „małżeństwem kapitalizmu z polityką”, co podkreślało znaczenie tej unii na tle ówczesnych stosunków społecznych i ekonomicznych. Ślub odbył się w posiadłości Aldrich Mansion i uchodził za jedno z najbardziej wystawnych wydarzeń towarzyskich epoki Gilded Age. Z tego małżeństwa urodziło się sześcioro dzieci: Abby, John III, Nelson, Laurance, Winthrop i David. Wielu z nich w przyszłości stało się wpływowymi postaciami w amerykańskiej polityce i biznesie, kontynuując rodzinne dziedzictwo.
Drugie małżeństwo
Po śmierci swojej pierwszej żony, Abby, w 1948 roku, John D. Rockefeller Jr. ponownie zawarł związek małżeński w 1951 roku. Jego drugą żoną została Martha Baird, wdowa po jego dawnym koledze ze studiów.
Miejsce zamieszkania
W dzieciństwie John D. Rockefeller Jr. dorastał w okazałej rezydencji ojca przy 4 West 54th Street w Nowym Jorku. Edukację podstawową i średnią pobierał w Browning School – prywatnej placówce założonej specjalnie dla niego i dzieci współpracowników rodziny, co świadczyło o ekskluzywnym charakterze jego wczesnego wychowania.
Kariera zawodowa i biznesowa Johna D. Rockefellera Jr.
Początki w rodzinnym biznesie
W październiku 1897 roku, niedługo po ukończeniu studiów, John D. Rockefeller Jr. dołączył do biura swojego ojca przy 26 Broadway na Manhattanie, rozpoczynając tym samym swoją karierę w rodzinnych interesach. Szybko objął stanowiska dyrektorskie w strukturach Standard Oil, a także w firmie U.S. Steel, należącej do potężnego finansisty J.P. Morgana. Jego wczesne zaangażowanie w te potężne korporacje sygnalizowało jego rolę w dalszym rozwoju imperium Rockefellerów.
Rezygnacja z funkcji dyrektorskich
Decydującym momentem w jego karierze biznesowej była rezygnacja z zasiadania w zarządach Standard Oil i U.S. Steel w 1910 roku. Ta decyzja była świadomym krokiem, podyktowanym chęcią „oczyszczenia” swojej działalności filantropijnej z potencjalnych wpływów komercyjnych. Rockefeller Jr. pragnął oddzielić swoje zaangażowanie społeczne od codziennych operacji biznesowych, co było znaczącym odzwierciedleniem jego ewoluujących priorytetów.
Budowa Rockefeller Center
Jednym z najbardziej spektakularnych przedsięwzięć Johna D. Rockefellera Jr. była jego rola w sfinansowaniu i nadzorowaniu budowy ogromnego kompleksu biurowego Rockefeller Center w Midtown Manhattan. Projekt ten, realizowany w trudnym okresie Wielkiego Kryzysu, nie tylko stanowił symbol determinacji i wizji, ale również umocnił jego pozycję jako jednego z największych posiadaczy nieruchomości w Nowym Jorku. Budowa tego ikonicznego kompleksu rozpoczęła się w 1930 roku i trwała przez lata, stając się symbolem odrodzenia i rozwoju w obliczu ekonomicznych trudności.
Siedziba rodzinna „Room 5600”
Po ukończeniu budowy 30 Rockefeller Plaza w 1933 roku, Rockefeller Jr. przeniósł biuro swojej rodziny na 56. piętro tego wieżowca. Miejsce to, oficjalnie nazwane „Rockefeller Family and Associates”, stało się centralnym punktem zarządzania rozległymi interesami rodzinnymi i filantropijnymi. Ta lokalizacja symbolizowała trwałość i ciągłość dziedzictwa Rockefellerów.
Wpływy w bankowości
W 1921 roku John D. Rockefeller Jr. otrzymał od swojego ojca znaczący pakiet udziałów, wynoszący około 10%, w Equitable Trust Company. Po fuzji tej instytucji z Chase National Bank w 1930 roku, Rockefeller Jr. pozostał największym udziałowcem, posiadając około 4% akcji. Jego zaangażowanie w sektor bankowy podkreślało jego rolę w kształtowaniu amerykańskiego systemu finansowego.
Inicjatywa bankowa w Harlemie
Pod koniec lat 20. Rockefeller Jr. podjął innowacyjną inicjatywę, zakładając Dunbar National Bank w Harlemie. Ten bank wyróżniał się na tle innych, ponieważ zatrudniał Afroamerykanów na kluczowych stanowiskach, takich jak kasjerzy, księgowi oraz w kadrze zarządzającej. Było to znaczące działanie na rzecz integracji i rozwoju społeczności afroamerykańskiej w czasach głębokiej segregacji rasowej.
Majątek i filantropia Johna D. Rockefellera Jr.
Skala darowizn i oszczędność
W ciągu swojego życia John D. Rockefeller Jr. przekazał na cele charytatywne oszałamiającą kwotę ponad 537 milionów dolarów, co czyni go jednym z największych filantropów w historii. Mimo ogromnego bogactwa, od czasów studenckich słynął z niezwykłej dbałości o wydatki i skrupulatnego rozliczania pieniędzy. Ta dyscyplina finansowa, połączona z hojnością, stanowiła charakterystyczną cechę jego postawy.
Najważniejsze inicjatywy filantropijne
Filantropijna działalność Johna D. Rockefellera Jr. była wszechstronna i miała dalekosiężne skutki, kształtując krajobraz społeczny, kulturalny i środowiskowy Stanów Zjednoczonych i świata. Jego zaangażowanie wykraczało poza zwykłe darowizny, obejmując strategiczne inwestycje w rozwój społeczeństwa.
Wsparcie dla ONZ
Jednym z najbardziej znaczących gestów filantropijnych Rockefellera Jr. było zakupienie w 1946 roku terenu nad East River na Manhattanie za 8,5 miliona dolarów. Następnie podarował ten grunt pod budowę kwatery głównej Organizacji Narodów Zjednoczonych, co stanowiło kluczowy wkład w tworzenie międzynarodowego forum pokoju i współpracy. W tym samym roku, w którym Rockefeller Jr. dokonał tego znaczącego daru, rozpoczął się proces tworzenia podstawowych struktur Organizacji Narodów Zjednoczonych, co podkreśla znaczenie jego wsparcia dla tej inicjatywy.
Ochrona przyrody i parki narodowe
Rockefeller Jr. odegrał nieocenioną rolę w ochronie przyrody. Wykupił i przekazał ziemię pod utworzenie licznych parków narodowych, które dziś stanowią dziedzictwo naturalne dla przyszłych pokoleń. Wśród nich znajdują się takie ikoniczne obszary jak Grand Teton, Acadia, Great Smoky Mountains, Yosemite i Shenandoah. Jego działania przyczyniły się do zachowania unikalnych ekosystemów i krajobrazów.
Rekonstrukcja Colonial Williamsburg
Od 1927 roku Rockefeller Jr. finansował masową renowację historycznego miasta Williamsburg w Wirginii. Jego celem było przywrócenie mu XVIII-wiecznego wyglądu, co pozwoliło na stworzenie unikalnego muzeum na wolnym powietrzu, dokumentującego życie w kolonialnej Ameryce. Ten projekt stanowił przykład jego zaangażowania w zachowanie historii i dziedzictwa kulturowego.
Wsparcie dla Alcoholics Anonymous (AA)
W 1940 roku Rockefeller Jr. zorganizował kolację dla założyciela Alcoholics Anonymous, Billa Wilsona, aby pomóc w nagłośnieniu i wsparciu tego ruchu. Jego zaangażowanie przyczyniło się do rozwoju organizacji, która pomogła milionom osób w walce z uzależnieniem od alkoholu.
Działalność międzynarodowa
Hojność Rockefellera Jr. wykraczała poza granice Stanów Zjednoczonych. Finansował renowację zabytków we Francji po I wojnie światowej, w tym katedry w Reims, pałaców w Wersalu i Fontainebleau. Te działania świadczyły o jego trosce o zachowanie światowego dziedzictwa kulturowego.
Wsparcie dla nauki i kultury za granicą
Jego wsparcie dla nauki i kultury było globalne. Wspierał wykopaliska archeologiczne w Luksorze, budowę Muzeum Rockefellera w Jerozolimie oraz instytucje edukacyjne w Chinach i Japonii, co świadczyło o jego dalekowzrocznym spojrzeniu na rozwój globalny.
Muzeum Sztuki Nowoczesnej (MoMA) i The Cloisters
Rockefeller Jr. odegrał kluczową rolę w rozwoju instytucji kulturalnych w Nowym Jorku. Przekazał posiadłość przy West 54th Street pod budowę siedziby Museum of Modern Art (MoMA), którego współzałożycielką była jego żona Abby. Ponadto zakupił kolekcję sztuki średniowiecznej George’a Greya Barnarda dla Metropolitan Museum of Art oraz sfinansował zakup terenu pod Fort Tryon Park, gdzie powstał oddział muzeum znany jako The Cloisters, poświęcony sztuce średniowiecznej.
Edukacja seksualna i higiena społeczna
W 1913 roku założył Bureau of Social Hygiene, organizację zajmującą się badaniem trudnych wówczas tematów, takich jak prostytucja czy choroby weneryczne. Było to pionierskie działanie mające na celu edukację i poprawę zdrowia publicznego w tych obszarach.
Wsparcie dla Margaret Sanger
Mimo że w przeszłości Margaret Sanger była jego zaciekłą przeciwniczką, Rockefeller Jr. udzielał jej znaczącego wsparcia finansowego dla jej klinik kontroli urodzeń. Ta zmiana postawy świadczyła o jego otwartości na nowe idee i ewolucji poglądów w kwestiach społecznych.
Walka z prohibicją
Choć sam był dożywotnim abstynentem, Rockefeller Jr. aktywnie sprzeciwiał się prohibicji. W 1932 roku opublikował głośny list, w którym argumentował za jej uchyleniem, twierdząc, że doprowadziła ona do wzrostu braku szacunku dla prawa i sprzyjała przestępczości zorganizowanej. Jego stanowisko było odważnym głosem w debacie publicznej tamtych czasów.
Kontrowersje i skandale związane z Johnem D. Rockefellerem Jr.
Masakra w Ludlow
Jednym z najciemniejszych rozdziałów w życiu Johna D. Rockefellera Jr. była masakra w Ludlow w 1914 roku. Zdarzenie to miało miejsce podczas strajku górników w Colorado Fuel and Iron, gdzie w ataku Gwardii Narodowej zginęło co najmniej 20 osób, w tym kobiety i dzieci. Rockefeller Jr., jako główny akcjonariusz firmy, był powszechnie obwiniany za tragedię, która wywołała ogromne oburzenie społeczne.
Przesłuchania i krytyka
W styczniu 1915 roku Rockefeller Jr. musiał zeznawać przed Komisją ds. Stosunków Przemysłowych w sprawie przemocy, która miała miejsce w Kolorado. W trakcie przesłuchania Margaret Sanger ostro zaatakowała go, wytykając mu hipokryzję i brak empatii wobec cierpiących górników. Te wydarzenia rzuciły cień na jego reputację i postawiły pod znakiem zapytania jego moralną postawę.
Kryzys wizerunkowy i jego naprawa
W obliczu kryzysu wizerunkowego, pod wpływem sugestii swojego doradcy PR Ivy’ego Lee, Rockefeller Jr. podjął zdecydowane kroki w celu naprawy sytuacji. Osobiście udał się do Kolorado, gdzie spotkał się z rodzinami górników i odwiedził ich domy. Te działania, mające na celu „uczłowieczenie” wizerunku rodziny Rockefellerów, pomogły złagodzić negatywne skutki masakry w Ludlow i pokazać drugą, bardziej empatyczną stronę jego osobowości.
Warto wiedzieć: Masakra w Ludlow wydarzyła się w 1914 roku, a Rockefeller Jr. zeznawał w tej sprawie przed Komisją ds. Stosunków Przemysłowych w styczniu 1915 roku.
Śmierć i dziedzictwo Johna D. Rockefellera Jr.
Data i okoliczności śmierci
John D. Rockefeller Jr. zmarł 11 maja 1960 roku w Tucson w Arizonie w wieku 86 lat. Do końca życia pozostawał aktywny zawodowo i filantropijnie, co świadczy o jego niezwykłej energii i zaangażowaniu w sprawy społeczne. Jego śmierć zakończyła epokę w historii amerykańskiego biznesu i filantropii.
Zasady życiowe i odznaczenia
John D. Rockefeller Jr. jest autorem słynnego motta, które odzwierciedlało jego filozofię życia: „Wierzę, że każde prawo implikuje odpowiedzialność; każda okazja – zobowiązanie; każde posiadanie – obowiązek”. Jego zasługi zostały docenione licznymi odznaczeniami. Poniżej przedstawiono najważniejsze z nich:
| Rok | Odznaczenie | Instytucja/Kraj |
|---|---|---|
| 1936 | Krzyż Wielki Legii Honorowej | Francja |
| 1943 | Public Welfare Medal | Narodowa Akademia Nauk |
Te wyróżnienia potwierdzają jego znaczący wkład w rozwój społeczny i naukowy.
John D. Rockefeller Jr. pokazał, że odpowiedzialność społeczna jest nieodłączną częścią posiadania i że wielkie bogactwo może służyć budowaniu lepszego świata. Jego wszechstronna działalność filantropijna, obejmująca wsparcie dla kultury, nauki, ochrony przyrody i organizacji społecznych, ukształtowała oblicze współczesnej Ameryki i wyznaczyła nowe standardy w dziedzinie dobroczynności.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_D._Rockefeller_Jr.
