Jimmy Carter: Byłego Prezydenta USA historia i dziedzictwo

1

James Earl Carter Jr., znany powszechnie jako Jimmy Carter, to postać o niezwykłej głębi i wszechstronności w amerykańskiej historii. Urodzony 1 października 1924 roku w Plains w stanie Georgia, jako pierwszy prezydent USA przyszedł na świat w szpitalu. Przez dekady jego życie było naznaczone służbą publiczną, działalnością filantropijną i niezachwianym zaangażowaniem w promowanie pokoju. Na dzień [aktualny miesiąc rok] Jimmy Carter miałby [wiek] lat, będąc najdłużej żyjącym prezydentem w historii Stanów Zjednoczonych. Jego małżeństwo z Rosalynn Smith Carter, zawarte w 1946 roku, trwało 77 lat, aż do jej śmierci w lutym 2023 roku, co stanowi jeden z najdłuższych i najbardziej partnerskich związków w historii amerykańskich par prezydenckich. Po zakończeniu swojej kadencji w Białym Domu, Carter rozpoczął niezwykle aktywną post-prezydenturę, która przekroczyła 43 lata, ustanawiając kolejny rekord.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Zmarł w wieku 100 lat.
• Żona/Mąż: Rosalynn Smith Carter.
• Dzieci: Cztery.
• Zawód: Polityk, filantrop, farmer.
• Główne osiągnięcie: Porozumienia Camp David, Pokojowa Nagroda Nobla.

Jimmy Carter: Droga do Białego Domu i Prezydentura

Gubernator stanu Georgia

Przed objęciem urzędu prezydenta Stanów Zjednoczonych, Jimmy Carter pełnił funkcję 76. gubernatora stanu Georgia w latach 1971–1975. Jako jeden z „gubernatorów Nowego Południa”, dał się poznać dzięki silnemu zaangażowaniu w proces desegregacji rasowej. Jego działalność na tym stanowisku stanowiła preludium do jego późniejszej kariery politycznej na szczeblu krajowym.

„Czarny Koń” Wyborów 1976 Roku

W 1976 roku Jimmy Carter, polityk niemal nieznany poza Georgią, zdobył nominację Partii Demokratycznej jako tzw. „czarny koń” (dark horse). Wbrew oczekiwaniom, zdołał pokonać urzędującego prezydenta Geralda Forda w wyborach ogólnokrajowych, co było znaczącym sukcesem i dowodem na jego rosnącą popularność. Gubernatorem stanu był od 1971 do 1975 roku.

Kluczowe Decyzje i Sukcesy Prezydenckie

Jako prezydent, Carter podjął kontrowersyjną decyzję o ułaskawieniu wszystkich osób uchylających się od poboru do wojska podczas wojny w Wietnamie, co miało na celu uleczenie narodowych ran po konflikcie. **Jego największym sukcesem dyplomatycznym było doprowadzenie do podpisania historycznych porozumień Camp David w 1978 roku, które położyły fundament pod traktat pokojowy między Izraelem a Egiptem.** W sferze polityki zagranicznej wynegocjował również traktaty dotyczące Kanału Panamskiego oraz drugą rundę rozmów SALT II ze Związkiem Radzieckim. **Oficjalnie nawiązał także stosunki dyplomatyczne z Chinami.** Utworzył dwa nowe departamenty na szczeblu gabinetowym: Departament Energii oraz Departament Edukacji, co odzwierciedlało jego priorytety w zakresie modernizacji administracji państwowej.

Kryzysy Kończące Kadencję

Prezydentura Jimmy’ego Cartera zakończyła się porażką w wyborach w 1980 roku. Na tę sytuację wpłynął kryzys zakładników w Iranie, gdzie 52 Amerykanów było przetrzymywanych przez 444 dni, a także radziecka inwazja na Afganistan. **Trudna sytuacja gospodarcza, obejmująca kryzys naftowy i wysoką inflację, również przyczyniła się do osłabienia jego poparcia społecznego.** Jego administracja musiała również zmierzyć się z „incydentem z królikiem” w 1979 roku i oskarżeniami o nieudolność w obliczu radzieckiej inwazji na Afganistan, co doprowadziło do bojkotu Igrzysk Olimpijskich w Moskwie w 1980 roku.

Służba Wojskowa i Edukacja

Akademia Marynarki Wojennej USA

Kariera wojskowa Jimmy’ego Cartera rozpoczęła się w 1946 roku, kiedy to ukończył Akademię Marynarki Wojennej USA (U.S. Naval Academy) z tytułem Bachelor of Science. Ta prestiżowa uczelnia w Annapolis przygotowała go do dalszej służby w siłach zbrojnych.

Kariera w United States Navy

W latach 1946–1953 Carter służył w marynarce wojennej (United States Navy) w służbie czynnej. Specjalizował się w służbie na okrętach podwodnych, zdobywając cenne doświadczenie w siłach zbrojnych.

Pokojowa Nagroda Nobla i Działalność Po Prezydenturze

Laureat Pokojowej Nagrody Nobla

**W 2002 roku Jimmy Carter otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.** Nagroda ta była uhonorowaniem jego dekad niestrudzonych wysiłków na rzecz znajdowania pokojowych rozwiązań konfliktów międzynarodowych oraz promowania demokracji i praw człowieka. Jego działalność po prezydenturze była równie znacząca, jak jego kadencja w Białym Domu.

Carter Center i Filantropia

W 1982 roku Jimmy Carter założył Carter Center, organizację non-profit, która odgrywa kluczową rolę w monitorowaniu wyborów na całym świecie, mediacjami pokojowymi oraz walce z zapomnianymi chorobami tropikalnymi. Działalność Carter Center jest przykładem jego zaangażowania w poprawę globalnego dobrobytu. **Carter odegrał kluczową rolę w niemal całkowitym wyeliminowaniu drakunkulozy, choroby wywoływanej przez robaka gwinejskiego, osobiście angażując się w kampanie zdrowotne w Afryce i Azji.** Przez dziesięciolecia był również najbardziej znaną twarzą organizacji Habitat for Humanity, osobiście pracując na budowach domów dla osób ubogich, co stało się symbolem jego skromności i etyki pracy.

Działalność Literacka

Jimmy Carter jest również autorem licznych książek, w tym wspomnień politycznych, poezji oraz komentarzy dotyczących konfliktu izraelsko-palestyńskiego. Jest jednym z najbardziej płodnych autorów wśród byłych prezydentów USA, a jego dzieła stanowią cenne źródło wiedzy o jego życiu i poglądach.

Zdrowie i Długowieczność

**Jimmy Carter przeszedł do historii jako jedyny prezydent USA, który dożył setnych urodzin.** Uroczystości z okazji jego setnych urodzin odbyły się w październiku 2024 roku, na krótko przed jego śmiercią w grudniu tego samego roku. Ta niezwykła długowieczność czyni go wyjątkową postacią w historii Stanów Zjednoczonych.

Ciekawostki o Jimmy’m Carterze

Jimmy Carter jest jedynym prezydentem USA pochodzącym ze stanu Georgia. **Jego post-prezydentura, trwająca ponad 43 lata, jest absolutnym rekordem w historii Stanów Zjednoczonych.** Był 39. prezydentem USA. Jego życie, od służby w marynarce wojennej, przez gubernatora Georgii, po prezydenturę i dekady działalności filantropijnej, stanowi fascynującą opowieść o amerykańskim przywództwie i zaangażowaniu społecznym.

Kluczowe Okresy Życia i Kariery

• 1 października 1924: Narodziny Jamesa Earla Cartera Jr. w Plains, Georgia.
• 1946: Ukończenie U.S. Naval Academy i ślub z Rosalynn Smith.
• 1946–1953: Służba w United States Navy, specjalizacja w okrętach podwodnych.
• 1971–1975: Gubernator stanu Georgia.
• 1977–1981: 39. Prezydent Stanów Zjednoczonych.
• 2002: Otrzymanie Pokojowej Nagrody Nobla.
• Październik 2024: Obchody 100. urodzin.
• 29 grudnia 2024: Śmierć w wieku 100 lat.

Najważniejsze Osiągnięcia Dyplomatyczne i Polityczne

• Porozumienia Camp David (1978) – fundament traktatu pokojowego między Izraelem a Egiptem.
• Negocjacje traktatów dotyczących Kanału Panamskiego.
• Druga runda rozmów SALT II ze Związkiem Radzieckim.
• Nawiązanie oficjalnych stosunków dyplomatycznych z Chinami.
• Ułaskawienie osób uchylających się od poboru podczas wojny w Wietnamie.
• Utworzenie Departamentu Energii i Departamentu Edukacji.

Nagrody i Wyróżnienia

• 2002: Pokojowa Nagroda Nobla.

Kryzysy Prezydentury

• Kryzys zakładników w Iranie (1979–1981) – przetrzymywanie 52 Amerykanów przez 444 dni.
• Radziecka inwazja na Afganistan.
• Kryzys naftowy i wysoka inflacja.
• „Incydent z królikiem” (1979).

Warto wiedzieć: Jimmy Carter jest jedynym prezydentem USA, który pochodzi ze stanu Georgia i jedynym, który dożył setnych urodzin, co czyni go rekordzistą pod względem długowieczności wśród wszystkich lokatorów Białego Domu.

Jimmy Carter, jako 39. prezydent USA, zapisał się w historii nie tylko swoją prezydenturą, ale także długoletnią działalnością filantropijną i pokojową, która przyniosła mu Pokojową Nagrodę Nobla. Jego życie, od służby wojskowej po zaangażowanie w Carter Center, jest dowodem na nieustające dążenie do służby publicznej i promowania pokoju. Jego post-prezydentura, pełna mediacji i działań humanitarnych, stanowi inspirujący przykład dla przyszłych pokoleń.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter