Heidegger: Martin Heidegger i sens bycia w filozofii egzystencjalnej

1

Martin Heidegger, urodzony 26 września 1889 roku w Meßkirch, a zmarły 26 maja 1976 roku w Fryburgu Bryzgowijskim, jest postacią o kluczowym znaczeniu dla filozofii XX wieku. Jako niemiecki filozof, jego prace wywarły fundamentalny wpływ na rozwój fenomenologii, hermeneutyki i egzystencjalizmu, redefiniując sposób, w jaki rozumiemy bycie i ludzką egzystencję. W wieku 86 lat pozostawił po sobie bogaty dorobek intelektualny, który do dziś stanowi przedmiot intensywnych badań i debat. Jego życie osobiste, naznaczone między innymi skomplikowaną relacją z Hannah Arendt, oraz burzliwa kariera akademicka, obejmująca rektorat na Uniwersytecie we Fryburgu, splatają się z jego filozoficznymi dociekaniami.

Martin Heidegger, niemiecki filozof, przez całe życie poszukiwał odpowiedzi na fundamentalne pytania dotyczące sensu bycia i egzystencji ludzkiej, wprowadzając do filozofii pojęcia takie jak „Dasein” czy „bycie-w-świecie”, które zrewolucjonizowały sposób rozumienia ludzkiej egzystencji. Jego najbardziej przełomowe dzieło, „Bycie i czas” (Sein und Zeit), opublikowane w 1927 roku, stało się kamieniem milowym w filozofii i przyniosło mu natychmiastową międzynarodową rozpoznawalność, mimo iż pierwotnie miało służyć jako kwalifikacja profesorska.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 26 maja 1976 roku miał 86 lat.
• Żona/Mąż: Brak informacji o żonie w dostarczonym tekście.
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach w dostarczonym tekście.
• Zawód: Filozof.
• Główne osiągnięcie: Publikacja dzieła „Bycie i czas” (Sein und Zeit), które wywarło fundamentalny wpływ na filozofię XX wieku.

Martin Heidegger – Podstawowe Informacje

Martin Heidegger urodził się 26 września 1889 roku w Meßkirch, niewielkiej miejscowości położonej w Wielkim Księstwie Badenii na terenie ówczesnego Cesarstwa Niemieckiego. W wieku 86 lat, 26 maja 1976 roku, zmarł w Fryburgu Bryzgowijskim (RFN). Jest uznawany za jednego z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych niemieckich filozofów XX wieku. Jego wkład w rozwój fenomenologii, hermeneutyki i egzystencjalizmu jest niepodważalny, a jego myśl filozoficzna dotykała szerokiego spektrum zagadnień, od metafizyki, przez sztukę i religię, po język, ontologię, poezję i filozofię technologii. Wykształcenie akademickie zdobywał na Uniwersytecie we Fryburgu, gdzie w 1914 roku uzyskał stopień doktora (PhD), a w 1916 roku obronił habilitację (Dr. phil. hab.).

Rodzina i życie prywatne Martina Heideggera

Martin Heidegger był synem Johanny (z domu Kempf) i Friedricha Heideggera. Jego ojciec pełnił funkcję zakrystiana w lokalnym kościele wiejskim, co sprawiło, że młody Martin wychowywał się w tradycyjnym, katolickim środowisku. W latach 1924–1928, będąc już uznanym filozofem, nawiązał skomplikowaną relację osobistą i intelektualną z jedną ze swoich najzdolniejszych studentek, Hannah Arendt. Wczesne lata jego życia naznaczone były również próbą wstąpienia na drogę duchową – w 1903 roku rozpoczął przygotowania do stanu duchownego, a w 1909 roku wstąpił do seminarium jezuickiego. Jednak już po kilku tygodniach został z niego zwolniony z powodu problemów z sercem, co przekreśliło jego nadzieje na karierę duchownego.

Kariera akademicka i filozoficzna Martina Heideggera

Po przerwaniu studiów teologicznych w 1911 roku, Martin Heidegger skierował swoje zainteresowania ku filozofii współczesnej, czerpiąc inspirację z fundamentalnych „Badań logicznych” Edmunda Husserla. Jego praca naukowa nabrała tempa, gdy w 1923 roku objął stanowisko profesora nadzwyczajnego na Uniwersytecie w Marburgu. Tam współpracował z wybitnymi umysłami, takimi jak Rudolf Bultmann czy Paul Tillich, kształtując przyszłe elity intelektualne Europy. Przełomowym momentem w jego karierze było opublikowanie w 1927 roku dzieła „Bycie i czas” (Sein und Zeit). Książka ta, choć pierwotnie miała stanowić podstawę do uzyskania kwalifikacji na profesora zwyczajnego, natychmiast przyniosła mu międzynarodową sławę i ugruntowała jego pozycję jako czołowego filozofa epoki. W 1928 roku, po przejściu Edmunda Husserla na emeryturę, Heidegger przyjął propozycję objęcia katedry filozofii na Uniwersytecie we Fryburgu, odrzucając tym samym konkurencyjną ofertę z Marburga.

Etapy kariery akademickiej

• 1911: Przerwanie studiów teologicznych i zwrot ku filozofii współczesnej.
• 1914: Uzyskanie stopnia doktora (PhD) na Uniwersytecie we Fryburgu.
• 1916: Ukończenie habilitacji (Dr. phil. hab.) na Uniwersytecie we Fryburgu.
• 1923: Objęcie stanowiska profesora nadzwyczajnego na Uniwersytecie w Marburgu.
• 1927: Publikacja przełomowego dzieła „Bycie i czas” (Sein und Zeit).
• 1928: Objęcie katedry filozofii na Uniwersytecie we Fryburgu.
• 1933: Wybór na rektora Uniwersytetu we Fryburgu.
• 1934: Rezygnacja z funkcji rektora.
• 1950–1951: Powrót na uczelnię jako profesor emerytowany.
• 1958: Zakończenie regularnego wykładania.

21 kwietnia 1933 roku Martin Heidegger został wybrany rektorem Uniwersytetu we Fryburgu, co stanowiło ważny moment w jego karierze, jednak jego kadencja na tym stanowisku trwała tylko rok. Po zakończeniu II wojny światowej, w wyniku procesów denazyfikacyjnych, Heidegger doświadczył okresu zakazu nauczania. Mimo to, w semestrze zimowym 1950–51 powrócił na uczelnię w charakterze profesora emerytowanego (emeritus), regularnie wykładając aż do 1958 roku.

Martin Heidegger w kontekście polityki i wojny

Decyzja o wstąpieniu do partii nazistowskiej (NSDAP) 1 maja 1933 roku, zaledwie trzy miesiące po dojściu Adolfa Hitlera do władzy, stanowi jeden z najbardziej kontrowersyjnych aspektów życia Martina Heideggera. Filozof pozostał członkiem NSDAP aż do zakończenia wojny w 1945 roku. Jego zaangażowanie polityczne manifestowało się również poprzez podpisanie w listopadzie 1933 roku „Ślubowania wierności profesorów niemieckich uniwersytetów i szkół wyższych Adolfowi Hitlerowi i państwu narodowosocjalistycznemu”. Wcześniej, w ostatnim roku I wojny światowej, Heidegger służył przez dziesięć miesięcy jako żołnierz. Ze względu na stan zdrowia został uznany za niezdolnego do walki i przydzielony do jednostki meteorologicznej na froncie zachodnim. Pod koniec II wojny światowej, jesienią 1944 roku, został powołany do Volkssturmu, gdzie przydzielono go do prac przy kopaniu rowów przeciwpancernych wzdłuż Renu.

Służba wojskowa

• I Wojna Światowa: Służba przez dziesięć miesięcy w jednostce meteorologicznej na froncie zachodnim.
• II Wojna Światowa: Powołanie do Volkssturmu jesienią 1944 roku, przydział do kopania rowów przeciwpancernych.

Kontrowersje i skandale związane z Martinem Heideggerem

Po zakończeniu II wojny światowej Martin Heidegger stanął w obliczu konsekwencji swojej przeszłości politycznej. Francuskie władze okupacyjne nałożyły na niego zakaz nauczania i uczestnictwa w życiu uniwersyteckim. Po zakończeniu procedur denazyfikacyjnych w 1949 roku, został ostatecznie sklasyfikowany jako „Mitläufer” (sympatyk/poplecznik), co oznaczało pewne złagodzenie sankcji. Jednym z najbardziej znaczących wydarzeń, które rzuciło światło na jego postawę, był wywiad udzielony magazynowi „Der Spiegel” w 1966 roku. W tym wywiadzie, zatytułowanym „Tylko Bóg może nas uratować”, Heidegger próbował uzasadnić swoje wcześniejsze poparcie dla nazizmu. Zgodnie z jego wolą, publikacja tego tekstu nastąpiła dopiero pięć dni po jego śmierci w 1976 roku. Jego ambicje polityczne sięgały daleko – aspirował do roli głównego filozofa partii nazistowskiej, jednak jego dążenia zostały ograniczone przez opór Alfreda Rosenberga, który sam ubiegał się o tę wpływową pozycję.

Warto wiedzieć: Proces denazyfikacji sklasyfikował Heideggera jako „Mitläufer”, co było konsekwencją jego członkostwa w NSDAP i roli rektora uniwersytetu w okresie nazizmu.

Ciekawostki i kluczowe koncepcje Martina Heideggera

Wiele z przełomowych idei Martina Heideggera, w tym jego najważniejsze dzieło „Bycie i czas”, powstało w jego wakacyjnej chacie w Todtnauberg, gdzie filozof czerpał inspirację z otaczającego go górskiego krajobrazu. Jego druga znacząca praca, „Przyczynki do filozofii” (Beiträge zur Philosophie), napisana w latach 1936–1937, została opublikowana dopiero w 1989 roku, czyli 13 lat po jego śmierci, co świadczy o bogactwie i złożoności jego dorobku. Pod koniec życia Heidegger podjął się monumentalnego zadania wydania zbiorowego wszystkich swoich dzieł. Do 2019 roku edycja ta objęła już ponad 100 tomów i była bliska ukończenia, pokazując ogrom jego dorobku. Jako nauczyciel, Martin Heidegger wykształcił wielu wybitnych myślicieli, w tym Herberta Marcuse’a, Hansa-Georga Gadamera, Hannah Arendt czy Emmanuela Levinasa. Wprowadził do filozofii szereg unikalnych pojęć, takich jak „Dasein” (określające specyficzny rodzaj bytu ludzkiego) oraz koncepcję „bycia-w-świecie”, które fundamentalnie zmieniły sposób myślenia o ludzkiej egzystencji i problemie bycia bytu.

Kluczowe koncepcje filozoficzne

• Dasein: Termin oznaczający specyficzny rodzaj bytu ludzkiego, istotę, która posiada świadomość własnego istnienia i jest otwarta na pytania o sens bycia.
• Bycie-w-świecie: Koncepcja opisująca fundamentalną relację człowieka ze światem, gdzie egzystencja ludzka nie jest oddzielona od otaczającej rzeczywistości, lecz jest w nią zanurzona i z nią współistnieje.
• Bycie i czas (Sein und Zeit): Kluczowe dzieło analizujące egzystencję Dasein w kontekście czasowości, badające strukturę bycia ludzkiego.

Wybrane dzieła i ich publikacja

Warto wiedzieć: Ogromny dorobek Martina Heideggera, obejmujący ponad 100 tomów w planowanej edycji zbiorowej, świadczy o jego nieustannej pracy intelektualnej i wszechstronności zainteresowań filozoficznych.

Martin Heidegger, mimo swoich kontrowersyjnych powiązań politycznych, pozostaje postacią o niepodważalnym znaczeniu dla myśli filozoficznej XX wieku. Jego głębokie analizy egzystencji ludzkiej i podstawowych pytań o bycie, zawarte w takich dziełach jak „Bycie i czas”, nadal inspirują i prowokują do refleksji, czyniąc go jednym z najbardziej wpływowych filozofów współczesności.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Heidegger