Francis Drake: Angielski żeglarz, odkrywca i korsarz.

1

Sir Francis Drake, urodzony około 1540 roku w hrabstwie Devon w Anglii, był jedną z najbardziej wpływowych i barwnych postaci szesnastowiecznej historii morskiej. Znany jako angielski żeglarz, odkrywca i korsarz, zapisał się w annałach jako pierwszy Anglik, który dowodził drugą w historii wyprawą dookoła świata, realizowaną w latach 1577–1580. Jego śmiałe działania przeciwko hiszpańskim posiadłościom kolonialnym przyniosły mu przydomek „El Draque” (Smok) nadany przez Hiszpanów, co podkreślało jego budzącą postrach naturę. Był najstarszym z dwunastu synów protestanckiego rolnika Edmunda Drake’a i Mary Mylwaye, a jego życie, ukształtowane przez prześladowania religijne w dzieciństwie, naznaczone było służbą Koronie Angielskiej i budowaniem potęgi morskiej państwa. Poślubił dwukrotnie – najpierw Mary Newman, z którą był związany do jej śmierci w 1581 roku, a następnie w 1585 roku Elizabeth Sydenham, już jako uznany bohater narodowy.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 1596 roku miał około 56 lat.
• Żona/Mąż: Dwukrotnie żonaty: z Mary Newman (do 1581) i Elizabeth Sydenham (od 1585).
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Angielski żeglarz, odkrywca, korsarz, admirał.
• Główne osiągnięcie: Dowodzenie drugą w historii wyprawą dookoła świata (1577–1580).

Podstawowe informacje o Sir Francisie Drake’u

Sir Francis Drake urodził się około 1540 roku w Crowndale Farm w Tavistock, w hrabstwie Devon w Anglii. Szacunki dotyczące dokładnej daty jego narodzin wahają się między 1539 a 1544 rokiem. W chwili śmierci, która nastąpiła 28 stycznia 1596 roku, Francis Drake miał około 56 lat, co na standardy XVI wieku było wiekiem dojrzałym. Jego status społeczny i zawodowy określa się jako angielskiego żeglarza, odkrywcy i korsarza (privateer). To właśnie jako dowódca drugiej w historii wyprawy opłynął świat dookoła w latach 1577–1580, stając się pierwszym Anglikiem, któremu się to udało. Ze względu na swoją niszczycielską działalność przeciwko hiszpańskim posiadłościom, Hiszpanie nadali mu przydomek „El Draque” (Smok), który w starohiszpańskim był bezpośrednim nawiązaniem do jego nazwiska i budzącej postrach natury.

Rodzina i życie prywatne Sir Francisa Drake’a

Francis Drake był najstarszym z dwunastu synów Edmunda Drake’a (1518–1585), protestanckiego rolnika, oraz jego żony Mary Mylwaye. Trudne czasy religijne w Anglii wpłynęły na jego rodzinę – w 1549 roku, podczas Rebelii Modlitewników (Prayer Book Rebellion), rodzina Drake’ów była zmuszona uciekać z Devon do Kentu z powodu prześladowań religijnych. To doświadczenie ukształtowało silne protestanckie przekonania młodego Francisa. Jego życie osobiste było naznaczone dwoma małżeństwami. Pierwsze, zawarte w 1569 roku, połączyło go z Mary Newman, z którą był związany aż do jej śmierci w 1581 roku. Drugie małżeństwo, zawarte w 1585 roku, związało go z Elizabeth Sydenham. Wydarzenie to miało miejsce w okresie, gdy Drake był już sławnym i bogatym bohaterem narodowym, sławę zyskał po spektakularnym opłynięciu świata.

Początki kariery i udział w handlu niewolnikami

Młodość Francisa Drake’a była ściśle związana z morzem. Został oddany pod opiekę swojego krewnego, Williama Hawkinsa, wpływowego kapitana z Plymouth, gdzie pobierał pierwsze nauki żeglarskiego rzemiosła. Jego talent i pracowitość zostały docenione przez właściciela małego barku, u którego Drake służył jako czeladnik. Właściciel, widząc jego potencjał, zapisał mu statek w testamencie, czyniąc go tym samym młodym armatorem. W latach 1562–1569 Drake brał udział w wyprawach swojego kuzyna Johna Hawkinsa, które miały charakter handlu niewolnikami. Wyprawy te polegały na porywaniu ludzi w Afryce Zachodniej i nielegalnej sprzedaży ich w hiszpańskich koloniach w Ameryce. Podczas swojej ostatniej wspólnej wyprawy z Hawkinsem w 1568 roku, Drake dowodził statkiem „Judith”. Flota została zaatakowana przez Hiszpanów w meksykańskim porcie San Juan de Ulúa, co zakończyło się klęską Anglików. Szacuje się, że podczas czterech wypraw, w których brał udział Drake, zniewolono około 1200 Afrykanów, a trzy razy tyle mogło zginąć podczas walk i transportu.

Wyprawa dookoła świata (1577–1580)

Wyprawa Sir Francisa Drake’a, która przyniosła mu nieśmiertelną sławę, rozpoczęła się 15 grudnia 1577 roku. Drake wyruszył z Anglii z odważnym zamiarem wpłynięcia na Pacyfik, co było przedsięwzięciem o niezwykłym znaczeniu strategicznym i symbolicznym. Podczas tej epickiej podróży, w 1578 roku, Drake podjął drastyczną decyzję o egzekucji swojego przyjaciela Thomasa Doughty’ego, oskarżonego o bunt i czary. Po procesie na pokładzie statku, Doughty został ścięty. Kluczowym momentem było również przemianowanie jego głównego statku, pierwotnie nazywanego „Pelican”, na „Golden Hind” w trakcie rejsu, co stało się jego symbolem. W 1579 roku Drake wylądował na wybrzeżu dzisiejszej Kalifornii, nazywając te tereny „Nova Albion” (Nowy Albion) i ogłaszając je własnością królowej Elżbiety I. Jego triumfalny powrót do Plymouth 26 września 1580 roku, z ogromnymi ilościami przypraw oraz hiszpańskiego złota i srebra, uczynił go bohaterem narodowym i jednym z najbogatszych ludzi w Anglii.

Kluczowe etapy wyprawy dookoła świata:

• 15 grudnia 1577 r.: Początek wielkiej podróży z Anglii z zamiarem wpłynięcia na Pacyfik.
• 1578 r.: Egzekucja Thomasa Doughty’ego po oskarżeniu o bunt i czary.
• W trakcie rejsu: Przemianowanie okrętu flagowego „Pelican” na „Golden Hind”.
• 1579 r.: Lądowanie na wybrzeżu dzisiejszej Kalifornii i nazwanie terenu „Nova Albion”.
• 26 września 1580 r.: Triumfalny powrót do Plymouth z bogactwami.

Działalność wojenna i polityczna

Po swoim spektakularnym powrocie z wyprawy dookoła świata, Sir Francis Drake zyskał ogromne uznanie królowej Elżbiety I. W 1581 roku otrzymał tytuł szlachecki Knight Bachelor, a ceremonia pasowania odbyła się na pokładzie jego słynnego okrętu „Golden Hind”. Drake był nie tylko żeglarzem, ale także aktywnym politykiem, zasiadając w parlamencie jako reprezentant trzech różnych okręgów: Camelford (1581), Bossiney (1584) oraz Plymouth (1593). Jego działalność militarna miała kluczowe znaczenie dla obrony Anglii. W 1587 roku, w ramach działań wyprzedzających atak Hiszpanii, Drake dokonał śmiałego rajdu na port w Kadyksie, niszcząc wiele okrętów wojennych. Ten atak, nazwany przez niego „przypalaniem brody królowi Hiszpanii”, opóźnił wypłynięcie Wielkiej Armady o rok. W 1588 roku, podczas próby inwazji Hiszpanii na Anglię, Drake pełnił funkcję wiceadmirała angielskiej floty, będąc zastępcą lorda Howarda z Effingham. Odegrał kluczową rolę w rozbiciu hiszpańskich sił.

Kariera parlamentarna Sir Francisa Drake’a:

• 1581 r.: Poseł z okręgu Camelford.
• 1584 r.: Poseł z okręgu Bossiney.
• 1593 r.: Poseł z okręgu Plymouth.

Majątek i finanse

Działalność korsarska przyniosła Francisowi Drake’owi ogromne bogactwo. Dzięki udanym napadom na hiszpańskie transporty srebra, takim jak zdobycie 20 ton kruszcu w Nombre de Dios w 1573 roku, stał się jednym z najbogatszych ludzi w Anglii. Według współczesnych analiz, w tym magazynu Forbes, Drake zajmuje 2. miejsce na liście najlepiej zarabiających piratów w historii. Jego majątek w przeliczeniu na wartość z 2024 roku szacuje się na około 167,9 miliona dolarów, co świadczy o skali jego sukcesów finansowych jako korsarza.

Śmierć i dziedzictwo

Ostatnia wyprawa Sir Francisa Drake’a zakończyła się tragicznie. Zmarł 28 stycznia 1596 roku na pokładzie swojego statku u wybrzeży Portobelo w dzisiejszej Panamie. Przyczyną jego śmierci była dyzenteria (czerwonka), na którą zapadł po nieudanym ataku na Panamę. Zgodnie z morskim obyczajem, jego ciało zostało złożone w ołowianej trumnie i zatopione w morzu w pobliżu Portobelo. Do dziś poszukiwacze skarbów próbują odnaleźć miejsce jego spoczynku. W momencie zgonu miał około 56 lat. Dziedzictwo Drake’a jest wielowymiarowe – z jednej strony był bohaterem narodowym Anglii, symbolem jej potęgi morskiej, z drugiej strony jego działalność, w tym udział w handlu niewolnikami, budzi kontrowersje. Pozostaje jedną z najbardziej fascynujących postaci w historii żeglugi, a jego nazwisko zostało upamiętnione w nazwach geograficznych, z których najsłynniejszą jest Cieśnina Drake’a.

Kluczowe fakty dotyczące śmierci i dziedzictwa Sir Francisa Drake’a:

• Data śmierci: 28 stycznia 1596 r.
• Miejsce śmierci: U wybrzeży Portobelo, Panama.
• Przyczyna śmierci: Dyzenteria.
• Pochówek: W morzu, w ołowianej trumnie.
• Wiek w chwili śmierci: Około 56 lat.

Warto wiedzieć: Sir Francis Drake był przywoływany jako symbol elżbietańskiej potęgi morskiej, a jego statki, takie jak „Golden Hind”, stały się ikonami swoich czasów.

Ciekawostki z życia Sir Francisa Drake’a

Podczas swoich wypraw w Panamie, Francis Drake nawiązał nieoczekiwany sojusz z Cimarrónami – zbiegłymi afrykańskimi niewolnikami. Jednym z nich był Diego, który stał się wolnym człowiekiem i służył u boku Drake’a przez wiele lat. W trakcie swojej kariery dowodził wieloma słynnymi jednostkami, takimi jak „Golden Hind”, „Bonaventure” czy „Revenge”. Jego nazwisko zostało upamiętnione w nazwach geograficznych, z których najsłynniejszą jest Cieśnina Drake’a, łącząca Ocean Atlantycki z Pacyfikiem na południe od przylądka Horn. Drake został nazwany na cześć swojego ojca chrzestnego, Francisa Russella, 2. hrabiego Bedford. Historycy ustalają datę jego urodzenia m.in. na podstawie portretów – miniatura Nicholasa Hilliarda z 1581 roku podaje wiek 42 lata. Kariera ojca Francisa, Edmunda Drake’a, również była związana z morzem – otrzymał on posadę duszpasterza ludzi służących w Królewskiej Marynarce Wojennej. Ucieczka przed prześladowaniami religijnymi w dzieciństwie ukształtowała jego silne protestanckie przekonania. Po powrocie z wyprawy dookoła świata stał się angielskim bohaterem narodowym. Tytuł szlachecki był symbolem uznania królowej dla jego osiągnięć na oceanach. Drake służył swojemu miastu Plymouth nie tylko jako żeglarz, ale i poseł w parlamencie. Egzekucja Thomasa Doughty’ego pokazała jego bezwzględność w utrzymywaniu dyscypliny. Odkrycie Nova Albion stanowiło bezpośrednie wyzwanie dla hiszpańskiej dominacji w Ameryce Północnej. Skarby przywiezione z wyprawy dookoła świata uczyniły go niezwykle bogatym człowiekiem. Drake prowadził jedno z najbardziej intensywnych i niebezpiecznych żyć w swojej epoce, pozostając jedną z najbardziej kontrowersyjnych i fascynujących postaci w historii żeglugi.

Dowodzone statki Sir Francisa Drake’a:

• „Golden Hind”
• „Bonaventure”
• „Revenge”

Inne znaczące fakty z życia Sir Francisa Drake’a:

• Nawiązał współpracę z Cimarrónami (zbiegłymi afrykańskimi niewolnikami) w Panamie.
• Jego nazwisko upamiętnione w nazwie Cieśniny Drake’a.
• Ustalanie wieku na podstawie inskrypcji na obrazach (np. miniatura Nicholasa Hilliarda z 1581 r. podaje wiek 42 lata).
• Silne protestanckie przekonania ukształtowane przez ucieczkę przed prześladowaniami religijnymi.
• Status bohatera narodowego po powrocie z wyprawy dookoła świata.
• Jego statki stały się symbolami elżbietańskiej potęgi morskiej.
• Bezwzględność w utrzymywaniu dyscypliny (np. egzekucja Thomasa Doughty’ego).
• Odkrycie Nova Albion jako wyzwanie dla hiszpańskiej dominacji w Ameryce Północnej.

Sir Francis Drake, wybitny angielski żeglarz i korsarz, pozostaje jedną z najbardziej ikonicznych postaci epoki wielkich odkryć geograficznych. Jego brawurowa wyprawa dookoła świata w latach 1577–1580, zakończona triumfalnym powrotem z bogactwami, ugruntowała jego pozycję jako bohatera narodowego i symbolu morskiej potęgi Anglii. Pomimo kontrowersji związanych z jego udziałem w handlu niewolnikami, jego strategiczne geniusz i odwaga w walce z Hiszpańską Armadą miały nieoceniony wpływ na kształtowanie się europejskiej polityki i historii.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Francis_Drake