Andy Warhol: Życie, sztuka i rekordy aukcji Warhola

0

Andy Warhol, właściwie Andrew Warhola Jr., urodzony 6 sierpnia 1928 roku, był jednym z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych artystów XX wieku, ikoną pop-artu i wizjonerem, który na zawsze odmienił oblicze sztuki. Zmarł 22 lutego 1987 roku w Nowym Jorku, w wieku 58 lat, po komplikacjach po operacji. Jego przełomowe podejście do sztuki, polegające na przekształcaniu przedmiotów codziennego użytku i symboli kultury masowej w dzieła sztuki wysokiej, zrewolucjonizowało świat sztuki i do dziś inspiruje kolejne pokolenia artystów i odbiorców. Kluczowy wpływ na jego wczesne pasje miały jego rusińskie korzenie i wsparcie ze strony matki, Julii Warhola.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na luty 1987 roku miał 58 lat.
• Żona/Mąż: Brak danych o żonie.
• Dzieci: Brak danych o dzieciach.
• Zawód: Artysta, malarz, producent filmowy, kolekcjoner.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie nurtu pop-artu i przekształcenie kultury masowej w sztukę.

Podstawowe informacje biograficzne

Andrew Warhola Jr., znany światu jako Andy Warhol, urodził się 6 sierpnia 1928 roku w Pittsburghu, w stanie Pensylwania. Jego rodzice, Ondrej i Julia Warhola, byli rusińskimi imigrantami pochodzącymi z terenów dzisiejszej Słowacji. Artysta zmarł 22 lutego 1987 roku w Nowym Jorku, w wieku 58 lat. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci była arytmia serca, która wystąpiła po rutynowej operacji usunięcia pęcherzyka żółciowego. Warhol ukończył Carnegie Institute of Technology (obecnie Carnegie Mellon University) w 1949 roku, uzyskując tytuł Bachelor of Fine Arts w dziedzinie projektowania obrazowego. Jego prawdziwe nazwisko i pochodzenie podkreślają jego silne związki z rodziną imigrantów, które niewątpliwie wpłynęły na jego unikalną perspektywę artystyczną.

Rodzina i życie prywatne Andy’ego Warhola

Życie osobiste Andy’ego Warhola było naznaczone silnymi więziami rodzinnymi i unikalnymi relacjami. Jego ojciec, Ondrej Warhola, pracował w kopalni węgla i zmarł w 1942 roku, gdy Andy miał zaledwie 14 lat. Ogromny wpływ na młodego artystę wywarła jego matka, Julia Warhola. To ona kupowała mu pierwsze komiksy i okazywała nieustanne wsparcie dla jego artystycznych pasji, szczególnie w okresach jego chorób. Religijność stanowiła ważny element jego życia; przez całe życie pozostawał praktykującym katolikiem obrządku bizantyjsko-rusińskiego i regularnie uczęszczał do kościoła, co, zdaniem wielu badaczy, miało wpływ na ikonograficzny charakter jego dzieł pop-artowych. Andy Warhol był osobą homoseksualną, co w kontekście lat 50. i 60. było istotnym aspektem jego tożsamości i twórczości. Jego najdłuższym partnerem życiowym był projektant Jed Johnson. Pomimo swojego publicznego wizerunku, życie prywatne Warhola często pozostawało w sferze intymności, choć jego związki i orientacja były integralną częścią jego życia i ekspresji artystycznej.

Kariera zawodowa Andy’ego Warhola

Początki kariery w Nowym Jorku

Po ukończeniu studiów w 1949 roku, Andy Warhol przeprowadził się do Nowego Jorku, miasta, które miało stać się centrum jego artystycznej działalności. Już drugiego dnia pobytu w tym dynamicznym mieście odniósł swój pierwszy sukces, sprzedając rysunek przedstawiający orkiestrę dyrektor artystycznej magazynu „Glamour”. Było to zapowiedzią jego przyszłej kariery jako artysty komercyjnego. Lata 50. XX wieku przyniosły Warholowi znaczący sukces w dziedzinie ilustracji modowej. Stał się jednym z najbardziej rozchwytywanych ilustratorów komercyjnych w Nowym Jorku, współpracując z prestiżowymi magazynami takimi jak „Vogue”, „Harper’s Bazaar” czy „Mademoiselle”. Jego unikalny styl, charakteryzujący się lekkością i elegancją, szybko zdobył uznanie w świecie mody. Szczególną sławę przyniosły mu rysunki butów dla firmy Israel Miller, które wyróżniały się charakterystyczną, „rozedrganą” linią, nazwaną później techniką blotted line.

Przełom w Pop-arcie

Prawdziwy przełom w karierze Andy’ego Warhola nastąpił w 1962 roku, kiedy zaprezentował swoje słynne obrazy puszek zupy Campbell (Campbell’s Soup Cans). Wydarzenie to uznaje się za moment narodzin pop-artu w jego wydaniu. Warhol w mistrzowski sposób przekształcił przedmioty codziennego użytku i ikony kultury masowej w dzieła sztuki wysokiej, kwestionując tradycyjne pojęcie unikalności obrazu i wprowadzając do sztuki elementy konsumpcjonizmu i masowej produkcji. Jego prace, często tworzone techniką serigrafii (sitodruku), pozwalały na seryjne powielanie obrazów, co jeszcze bardziej podkreślało jego fascynację masową produkcją i kulturą popularną. Warto wiedzieć: Technika serigrafii (sitodruku) stała się znakiem rozpoznawczym Warhola, umożliwiając mu masową produkcję dzieł i eksplorację granic sztuki użytkowej i wysokiej.

Działalność filmowa i The Velvet Underground

W połowie lat 60. Warhol niemal całkowicie porzucił malarstwo na rzecz eksperymentalnego kina. Stworzył takie dzieła jak monumentalny, ośmiogodzinny film „Empire”, będący statycznym ujęciem Empire State Building. Jego pierwszym dużym sukcesem komercyjnym w kinie podziemnym był film „Chelsea Girls” z 1966 roku. W tym samym roku Warhol objął rolę menedżera i patrona zespołu The Velvet Underground, dla którego zaprojektował również słynną okładkę debiutanckiego albumu z bananem, która stała się ikoną popkultury. To właśnie w tym okresie Andy Warhol stał się centralną postacią nowojorskiej sceny artystycznej i kulturalnej. Jego kariera filmowa obejmowała eksperymentalne podejście do narracji i estetyki, co było odzwierciedleniem jego poszukiwań w sztuce. Współpraca z The Velvet Underground i stworzenie ikonicznej okładki albumu podkreślają jego wszechstronność i zdolność do wpływania na różne obszary kultury popularnej.

Magazyn „Interview” i The Factory

Warhol był również założycielem wpływowego magazynu „Interview”, który skupiał się na rozmowach z gwiazdami i celebrytami, odzwierciedlając jego zainteresowanie światem mediów i sławy. Jego legendarne studio w Nowym Jorku, nazwane The Factory (Fabryka), było miejscem spotkań artystów, drag queens i muzyków, a jego pierwsza siedziba była niemal w całości wyklejona srebrną folią aluminiową i pomalowana srebrną farbą, co nadawało jej niepowtarzalny charakter. Po tragicznym zamachu w 1968 roku, Warhol przekształcił The Factory w sprawnie działające przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją filmów i realizacją płatnych portretów, co świadczyło o jego biznesowym podejściu do sztuki. Artysta otwarcie głosił, że „zarabianie pieniędzy to sztuka, praca to sztuka, a dobry biznes to najlepsza sztuka”.

Osiągnięcia i znaczenie dzieł Andy’ego Warhola

Rekordy aukcyjne i wartość dzieł

Andy Warhol jest uznawany za „barometr rynku sztuki”, a jego prace osiągają zawrotne ceny na aukcjach. W 2013 roku jego praca „Silver Car Crash (Double Disaster)” została sprzedana za 105 milionów dolarów. Rekord ten został pobity w 2022 roku, kiedy obraz „Shot Sage Blue Marilyn” sprzedano za 195 milionów dolarów, co uczyniło go najdroższym dziełem amerykańskiego artysty sprzedanym na aukcji. Te astronomiczne sumy świadczą o trwałej wartości i globalnym znaczeniu twórczości Warhola. Jego serigrafie, takie jak słynne portrety Marilyn Monroe wykonane tuż po jej śmierci w 1962 roku, stały się jednymi z najbardziej rozpoznawalnych symboli pop-artu. Warhol mistrzowsko wykorzystywał technikę sitodruku, pozwalającą na seryjne powielanie obrazów, co kwestionowało tradycyjne pojęcie unikalności dzieła sztuki. Mniej kolorowa strona jego twórczości obejmuje obrazy z serii „Death and Disaster”, przedstawiające wypadki samochodowe, krzesła elektryczne i zamieszki, co ukazuje jego zainteresowanie ciemniejszymi aspektami życia i społeczeństwa. Współpraca z młodym Jean-Michelem Basquiatem w latach 80. odświeżyła wizerunek Warhola w świecie sztuki i zaowocowała nowymi, interesującymi dziełami. Jego styl i twórczość do dziś inspirują największych projektantów mody na całym świecie, a jego wpływ na popkulturę jest nie do przecenienia. W 1989 roku powstało The Andy Warhol Museum w jego rodzinnym mieście Pittsburghu, które jest największym muzeum w Stanach Zjednoczonych poświęconym jednemu artyście, a The Andy Warhol Foundation for the Visual Arts wspiera współczesnych artystów, kontynuując jego dziedzictwo.

Kluczowe dzieła i ich znaczenie

• Campbell’s Soup Cans (1962): Uznawane za narodziny pop-artu w wydaniu Warhola, przekształcenie przedmiotu codziennego użytku w dzieło sztuki.
• Portrety Marilyn Monroe: Seria ikonicznych portretów wykonana po śmierci aktorki, symbol popkultury.
• Empire (1967): Eksperymentalny film będący ośmiogodzinnym ujęciem Empire State Building.
• Chelsea Girls (1966): Pierwszy duży sukces komercyjny w kinie podziemnym.
• Okładka albumu The Velvet Underground: Zaprojektowana przez Warhola ikona popkultury.

Ciekawostki i mniej znane fakty z życia Andy’ego Warhola

Andy Warhol jest autorem słynnego powiedzenia, że „w przyszłości każdy będzie sławny przez 15 minut”. Ta fraza stała się proroczą wizją dzisiejszej kultury influencerów i mediów społecznościowych, dowodząc jego niezwykłego wizjonerstwa. The Factory, jego legendarne studio w Nowym Jorku, było miejscem, gdzie spotykali się artyści, drag queens i muzycy, tworząc barwną i ekscentryczną społeczność. Pierwsza siedziba The Factory była niemal w całości wyklejona srebrną folią aluminiową, co nadawało jej surrealistyczny charakter. Warhol często wykorzystywał pomocników do fizycznego wykonywania prac w The Factory, co budziło pytania o autorstwo dzieła sztuki. Był nałogowym zbieraczem – po jego śmierci odkryto, że jego dom był wypełniony tysiącami przedmiotów, od dzieł sztuki po opakowania po ciastkach. Jego projekt „Time Capsules” polegał na pakowaniu codziennych przedmiotów i korespondencji do kartonowych pudeł, których uzbierało się ponad 600. Warhol był znany ze swoich charakterystycznych peruk, często w kolorze platynowego blond, które stały się nieodłącznym elementem jego wizerunku. Panicznie bał się szpitali, co mogło mieć wpływ na opóźnianie koniecznych zabiegów medycznych. W pewnym momencie życia Warhol mieszkał z matką i licznymi kotami, z których prawie wszystkie nazywały się Sam. Jego zamiłowanie do prostych i seryjnych kompozycji odzwierciedlało fascynację kulturą masową i konsumpcjonizmem. Warhol traktował sztukę jako biznes, co podkreśla jego słynne stwierdzenie: „zarabianie pieniędzy to sztuka, praca to sztuka, a dobry biznes to najlepsza sztuka”. Był pasjonatem luksusowych zegarków, posiadał bogatą kolekcję modeli marki Cartier i Patek Philippe. Został pochowany na cmentarzu katolickim św. Jana Chrzciciela w Bethel Park w Pensylwanii. Jego twórczość, obejmująca takie dzieła jak portrety Marilyn Monroe, puszek zupy firmy Campbell czy filmy eksperymentalne, nadal fascynuje i prowokuje do myślenia, czyniąc go jedną z najważniejszych postaci w historii sztuki XX wieku.

Wybrane ciekawostki z życia Andy’ego Warhola

• Autor słynnego powiedzenia o „15 minutach sławy”.
• Założyciel magazynu „Interview”.
• Znany ze swoich charakterystycznych peruk.
• Nałogowy kolekcjoner przedmiotów, co doprowadziło do powstania projektu „Time Capsules”.
• Panicznie bał się szpitali.
• Posiadał liczne koty, z których prawie wszystkie nazywały się Sam.
• Był pasjonatem luksusowych zegarków.

Kontrowersje i skandale

Kariera Andy’ego Warhola nie była pozbawiona kontrowersji i skandali, które często towarzyszyły jego działalności artystycznej i życiu osobistemu. Jednym z najbardziej dramatycznych wydarzeń było postrzelenie artysty przez radykalną feministkę Valerie Solanas 3 czerwca 1968 roku w jego studio. Solanas twierdziła, że artysta miał „zbyt dużą kontrolę nad jej życiem”, co doprowadziło do tej tragicznej próby zamachu. Warhol odniósł bardzo ciężkie obrażenia wewnętrzne i został uznany za klinicznie martwego, jednak lekarzom udało się go uratować po masażu serca. Do końca życia musiał nosić gorset chirurgiczny podtrzymujący narządy wewnętrzne po postrzale. Warhol był często atakowany przez krytyków sztuki za to, że „sprzedał się” komercji. Jego produkcja portretów celebrytów w latach 70. i 80. była postrzegana przez niektórych jako upadek artystyczny i skupienie się wyłącznie na zysku. Jednakże, Warhol postrzegał sztukę i biznes jako nierozłączne, otwarcie głosząc, że „zarabianie pieniędzy to sztuka, praca to sztuka, a dobry biznes to najlepsza sztuka”. Ta filozofia, choć budziła kontrowersje, definiowała jego podejście do twórczości i życia.

Podsumowanie

Andy Warhol, ikona pop-artu, swoją odważną i innowacyjną twórczością na zawsze zmienił postrzeganie sztuki, udowadniając, że granice między kulturą masową a sztuką wysoką są płynne. Jego prace, od ikonicznych portretów gwiazd po reinterpretacje codziennych przedmiotów, nadal rezonują z widzem, prowokując do refleksji nad konsumpcjonizmem, sławą i naturą samego bycia artystą. Warhol nie tylko tworzył sztukę, ale także żył sztuką, czyniąc z życia i biznesu równie ważne elementy swojej artystycznej ekspresji, co pozostawiło trwały ślad w historii sztuki XX wieku i kulturze globalnej.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Andy_Warhol